Italianen kunnen wel begroten

*In de discussie over het voortbestaan van het stabiliteitspact is de positie van Italië opmerkelijk. In 1998, vlak voor de beslissing viel welke landen mee zouden mogen doen aan de euro, uitten met name Nederland en Duitsland grote twijfels over de begrotingsdiscipline van dat land.

Minister van financiën Zalm zou zelfs hebben gedreigd Nederland buiten de Europese munt te houden als Rome mee mocht doen, hetgeen hij later ten stelligste ontkende. Slechts met boekhoudkundige trucs zouden de Italianen erin zijn geslaagd het begrotingstekort onder de afgesproken 3 procent te krijgen. Gegeven hun kwalijke reputatie was te voorzien dat ze weer boven die grens uit zouden stijgen.

Dat is niet gebeurd. Italië kwam vorig jaar uit op een tekort van 2,3 procent, en voor 2003 wordt datzelfde cijfer verwacht. Het jaar daarop dreigt het gat wel uit te rijzen boven het vastgelegde plafond: 3,1 procent. Maar de regering-Berlusconi heeft een vierjarenplan aangekondigd om middels bezuinigingen en belastingverhoging 17 miljard te besparen. Daarmee zou in 2004 de schade worden beperkt tot 1,8 procent.

Een kanttekening die de Europese Commissie maakte bij het Italiaanse beleid, is dat Rome de begroting binnen de kaders houdt met eenmalige, kortlopende maatregelen. Zo is een amnestie afgekondigd voor mensen die belasting ontduiken door geld in het buitenland te stallen (levert de Italiaanse fiscus dit jaar meer dan 8 miljard euro op).

Onderdeel van Berlusconi's plannen is om dat beleid te vervangen door een structurele aanpak. Zo zal de benodigde 17 miljard in 2004 nog voor tweederde worden gevonden door eenmalige maatregelen, en voor de rest uit bezuinigingen op sociale zorg, gezondheidszorg en bureaucratie. Maar het jaar daarop moet die verhouding zijn omgedraaid: eenderde kortlopend, tweederde structureel.

Dat betekent niet dat het land geen zorgen baart. De staatsschuld is nog altijd de hoogste in de eurozone: 105 procent van het bruto binnenlands product (afspraak is 60 procent). En het financieel beleid is geschoeid op de volgens analisten optimistische verwachting van 0,8 procent groei dit jaar en 1,8 in 2004.