ASN houdt handen liever schoon

Elf miljoen euro voor een spoorlijn in Madagaskar, 45 miljoen dollar voor het onderwijs in Jordanië. Twee voorbeelden van kleine financieringen die de Europese Investeringsbank (EIB) deze week beschikbaar heeft gesteld.

Tegen deze projecten zal de ASN weinig bezwaar hebben. Toch liet Nederlands grootste duurzame bank, een dochter van SNS Reaal, eerder deze week weten niet meer mee te willen werken aan de financieringen van de EIB, die zich inzet voor de versterking van de economische structuur in de Europese Unie en partnerlanden in de rest van de wereld. ASN heeft kritiek op de miljardenprojecten in infrastructuur, oliewinning en mijnbouw. De Europese bank zou zich daarbij weinig gelegen laten liggen aan de gevolgen voor mens en milieu. In een moeite door liet de ASN weten voorlopig niet te zullen beleggen in de Wereldbank, die buiten de EU vaak met de EIB samenwerkt.

De EIB interesseert zich volgens ASN-directeur Jeroen Jansen nauwelijks voor duurzaamheid. Erger nog, de Europese bank heeft er ook helemaal geen verstand van en doet niet geregeld verslag van de gevolgen van haar financieringen voor mens en milieu. Toch zei EIB-directeur Philippe Maystad onlangs nog dat het milieu de tweede prioriteit van de bank is. Inderdaad, de tweede, na de ontwikkeling van de Europese economische infrastructuur.

Het is de vraag of de EIB onder de indruk zal zijn van de ASN-actie. Die lijkt meer bedoeld om de eigen handen schoon te houden. Jansen heeft immers te maken met een achterban van kritische beleggers, die niet bij omstreden projecten betrokken willen zijn. Dus worden de EIB-obligaties ter waarde van 3,8 miljoen euro, pas enkele jaren geleden gekocht, nu maar weer van de hand gedaan.

ASN had er ook voor kunnen kiezen om haar bezwaren duidelijk kenbaar te maken bij de EIB. Die staat niet bekend om haar openheid voor buitenstaanders, maar samen met duurzame collega's uit het buitenland had ASN wellicht toch gehoor gevonden. Nu lijkt ASN zich, toegejuicht door Milieudefensie, buiten de discussie te plaatsen.

Of de EIB zich iets zou aantrekken van kritiek, is ondertussen wel de vraag. Maystadt heeft de gewoonte lastige vragen direct door te verwijzen naar de EU-lidstaten, de aandeelhouders van de bank. En die moeten op één lijn zitten voor ze het beleid van de EIB kunnen bijsturen.

Op dit moment ziet het er naar uit dat de EIB zich juist nog verder zal ontwikkelen tot een financier van infrastructurele mega-projecten. De Italiaanse premier Berlusconi, nu ook EU-voorzitter, wil de Europese bank inzetten om versneld bruggen, tunnels en snelwegen aan te leggen. Zo kan hij een van zijn eigen lievelingsprojecten, een brug van het Italiaanse vasteland naar Sicilië, met Europees geld realiseren.

Duurzaamheid komt bij dergelijke prestigeprojecten al snel in de verdrukking. Maar ook op financieel terrein loert daar gevaar. In de 35 jaar dat de EIB nu actief is, heeft de bank één grote financiële misser gemaakt: deelneming in het infrastructurele megaproject Kanaaltunnel.