Een stug probleem

Over de dood van de Turkse Zarife, door haar vader neergeschoten, is wekenlang gezwegen. De directeur van haar school maakt deze week duidelijk hoe lastig het voor scholen is om in traditionele moslimgezinnen zich te mengen in de opvoeding. Een stug probleem, zegt bestuurder Schutte van een roc op deze pagina. We kunnen niet alles aan de mentor vertellen, zeggen de Marokkaanse meisjes Semah en Warda, allebei 16. Leraren moeten zich meer bemoeien met allochtone ouders en leerlingen, zegt onderzoekster Trees Pels. Op pagina 15: onderzoeker Sezai Aydogan over Zarife en het fenomeen eerwraak: ,,Dit kan jou overkomen. En jij moet misschien ooit eerwraak plegen.''

Scholen zijn te huiverig om nauwe banden aan te knopen met allochtone families en hun netwerken, zegt onderzoekster Trees Pels. ,,Leraren zijn voor deze ouders en hun kinderen veel belangrijker dan ze zelf beseffen.''

,,Je kunt van leraren natuurlijk niet verwachten dat ze zo'n extreme actie van een Turkse vader voorkomen, maar ze kunnen veel meer doen dan ze vaak denken'', vindt Pels. Als onderzoeker op de Erasmus Universiteit publiceerde ze een studie naar de bemoeienis van de school bij de (allochtone) opvoeding. Daarin deed ze onder meer de aanbeveling om vaders nauwer te betrekken bij opvoedingsondersteuning: bijna alle activiteiten zijn op moeders gericht.

Na deze publicatie verruilde Pels de universiteit voor het Verwey-Jonker Instituut. Daar stemt ze na enige reflectie -'we hebben het op dit moment nogal druk met een ander onderwerp'- in met het pleidooi van de Twentse mbo-directeur Krikke. ,,Het is goed om vervelende gebeurtenissen niet onder de tafel te houden. En ik denk ook dat scholen meer moeite moeten doen om aan te sluiten op het netwerk van allochtonen. Ik kan me goed voorstellen dat zo'n vader die zijn dochter doodschiet, lange tijd worstelt met de vraag hoe hij daarmee moet omgaan. Als zo iemand alleen in contact komt met de verkeerde, meer traditionele imans en andere moslims, wordt hij versterkt in zijn gedachten. Als er een netwerk is waarbij ook de school aansluit, gebeurt dat misschien minder snel. En zo'n netwerk is best te vinden: naast imams die er niets voor voelen zijn er inmiddels ook imams die het land afreizen om ouders aan te sporen contact op te nemen met school. En in de Marokkaanse gemeenschap zie je steeds meer lokale oudergroepen die beseffen dat ze hun verantwoordelijkheid moeten nemen als er iets met hun kinderen misgaat.''

Leraren zijn veel belangrijker voor allochtonen dan ze zelf vaak beseffen, bleek uit het onderzoek van Pels. ,,Voor ouders zijn leerkrachten vaak het eerste contact met de Nederlandse samenleving, zeker als het gaat om opvoeding. Veel ouders worstelen met de vraag hoe ze hun eigen normen moeten verenigen met het leven buiten het gezin, maar leerkrachten willen meestal alleen over schoolse zaken praten. Best begrijpelijk, maar je mist zo wel een kans. En voor allochtone kinderen is school sinds de gebeurtenissen van 11 september 2001 alleen maar belangrijker geworden. Niet alleen omdat anderen hen associëren met gewelddadige gebeurtenissen, maar ook omdat ze zelf worstelen met de vraag hoe dit soort dingen in hun eigen kring kunnen gebeuren.''

Veel scholen doen inmiddels mee met projecten om de 'ouderbetrokkenheid' van allochtonen te vergroten. ,,Het is mooi om te zorgen dat ouders hun kinderen meer gaan helpen met huiswerk, maar de school moet ook iets extra's doen'', concludeert Pels.