Te groot, te dik, geen tijd

Wij zijn er tegen, maar het komt voor dat lezers hun abonnement opzeggen. Door de jaren heen zijn wij hierin behoorlijk gehard. Maar soms kan een afscheidsbrief je toch nog onverwacht pijnlijk treffen. En de aardige lezers die ook nog complimenteus blijven, zijn eigenlijk het ergst.

Deze week waren het er twee, allebei uit Amsterdam. De eerste: ,,Hoewel ik Trouw nog steeds een van de betere kranten van Nederland vind, wil ik mijn abonnement opzeggen.''

De tweede: ,,Ik wil mijn abonnement beeindigen, zeker niet uit ongenoegen of verminderde belangstelling.''

Als je zulke openingszinnen leest dan brandt het op de lippen: 'Doe het dan ook niet!' Hoewel de administratieve molen al in gang is gezet om zijn vernietigende werk te doen, zal ik ze dat natuurlijk ook nog per brief toeroepen. Maar wie de moeite neemt zijn opzegging uitvoerig schriftelijk te beargumenteren laat zich niet zo snel van zijn dwaling afbrengen.

De eerste vindt 'de hoeveelheid papier elke dag te veel'. Het liefst zou hij de krant op de helft van het huidige formaat willen met een nietje erdoor. ,,Dan zou ik de krant makkelijker wat langer bewaren en naderhand nog wat op kunnen zoeken, terwijl het leesplezier ook een stuk groter is (niet an die enorme vellen die telkens net verkeerd vallen). Ik heb dit al meer aangegeven, maar kennelijk lukt het Metro/Spits wél, maar u niet. Jammer.''

Uitgevers en redacties praten geregeld over de kleinere krant als mogelijk wapen tegen ontlezing, maar schrikken er tot nog toe voor terug om het echt in te zetten. Zij vrezen dat het voor adverteerders te onhandig is en dat het bij abonnees afbreuk doet aan het beeld dat zij hebben van een kwaliteitskrant. In Engeland verschijnt The Independent (toch ook een kwaliteitskrant) inmiddels zowel op half- als op heel formaat. En Het Parool wil binnenkort als eerste betaalde krant geheel op halfformaat uitkomen. Wie weet volgen er meer.

Wij hebben er nog niet serieus over nagedacht, maar als ons meer lezersbrieven van dezelfde strekking bereiken dan kan daar natuurlijk verandering in komen. De gedachte dat de kwaliteit van een dagblad bepaald wordt door het formaat lijkt me in ieder geval al lang achterhaald.

De roep om kleiner formaat, sluit aan bij de tweede opzegging. Ook deze lezer waardeert ons hoog, maar 'het komt er niet meer van'. Hij heeft eenvoudig geen tijd meer voor de krant. ,,Graag zou ik hier even de redactie willen bedanken, vooral voor alle artikelen in de Verdieping, waarvan ik altijd zeer genoten heb.'' Bij wijze van troost sluit hij af met het uitspreken van de hoop 'af en toe tijd en gelegenheid te vinden' om de krant los te kopen.

Gebrek aan tijd is een veel voorkomend argument. Uit onderzoek blijkt dat steeds meer Nederlanders werken. En die arbeidstijd moet ergens vandaan komen. Omdat op slapen, studie, huishoudelijke taken en zorg niet zoveel beknibbeld kan worden, gaat het mes in vrijetijdsbesteding. De krant is daar mede het slachtoffer van.

Het zou voor de hand liggen om het antwoord te zoeken in minder tijdrovende kranten: andere formaten, kortere artikelen, levendiger koppen, luchtiger onderwerpen, veel foto's. Het lastige is echter dat de mensen die wel een dagblad lezen daar kennelijk tijd aan willen blijven besteden. Hun gemiddelde leestijd is volgens eigen opgaaf aan marktonderzoekers de afgelopen jaren niet sterk gedaald en voor sommige kranten zelfs gestegen. Tien jaar geleden bracht een lezer 32 minuten door in Trouw, nu zou dat 46 minuten zijn. En die tijd wordt vrij gelijkmatig verdeeld over zowel het compacte nieuwskatern als de Verdieping.

Wie op de hurken gaat om de niet-lezers te behagen, loopt dus een groot risico dat hem dat niet in dank wordt afgenomen door de vele wel-lezers die een volwassen krant op prijs blijven stellen. Natuurlijk mag het ook voor hen allemaal wat korter en levendiger, maar de inhoud moet toch echt voorop staan. En voor de bedankers geldt misschien niet dat zij er geen tijd voor hebben, maar wel dat zij er geen tijd meer voor over hebben. De krant moet er weer meer toedoen, ook voor hen.