Weinig aandacht voor achterkant gevangenis

De subsidie voor stichtingen, die ex-gevangenen helpen bij hun terugkeer in de maatschappij, is voor komend jaar verzekerd. Maar stichting Exodus is bezorgd. ,,De aandacht voor de achterkant van de gevangenis is minimaal.''

AMSTERDAM - Chris Girrel (27), draaideurcrimineel, zit in zijn trainingspak op de bank in de huiskamer van stichting Exodus Amsterdam. Op zijn bruine sloffen staat een wietplant afgedrukt. De ex-gedetineerde en ex-drugsverslaafde woont nu ruim twee maanden in het huis. Chris: ,,Normaal gesproken liep ik de gevangenis uit en dan stond je weer alleen op straat. Je zoekt dan al snel je oude leven weer op. Ik krijg hier de kans om in het gareel te blijven.''

Stichting Exodus heeft negen huizen waar meer dan honderd mensen wonen. Het huis in Amsterdam biedt plek aan 23 ex-gedetineerden die allemaal een lange geschiedenis met justitie kennen. Structuur, begeleiding en de verplichte groepsgesprekken moeten ervoor zorgen dat de ex-gevangenen in het huis na een verblijf van maximaal een jaar het leven in de maatschappij weer aan kunnen.

,,Mensen komen vaak wankel uit de bajes'', vertelt een van de begeleiders. ,,De kans op terugval is vaak groot. Wij proberen deze mensen goed op de rails te krijgen.'' Rien Timmer, directeur van Stichting Exodus Nederland: ,,De aandacht voor de achterkant van de gevangenis is minimaal. Mensen staan dan ineens op straat. Veel van hen koesteren wrok tegen zichzelf en de maatschappij en vervallen bij gebrek aan begeleiding in herhaling.''

In de woonkamer doet de 32- jarige Michael, die niet met zijn achternaam in de krant wil, zich te goed aan een berenhap. Hij woont sinds twee dagen in het huis en mag daarom de eerste tien dagen alleen de straat op met een begeleider of medebewoner. ,,Ik voel me net een kleuter'', zegt hij. Zelfs als hij naar de snackbar wil, favoriet bij veel bewoners, moet hij begeleid worden. Maar Michael prijst zichzelf wel gelukkig dat hij opgevangen wordt door Exodus. ,,Anders val je bij vrijlating in een gat.''

Volgens Timmer is een normaal leven oppakken en nieuwe sociale contacten opdoen net zo belangrijk als huisvesting voor ex-gedetineerden. De stichting verplicht de bewoners dan ook om werk te zoeken, vrijwillig of betaald. Er zijn wekelijks verplichte praatgroepen en een bewonersvergadering. Wie regels, als het weigeren van de tweewekelijkse urinecontrole, overtreedt, krijgt een gele kaart. Timmer: ,,Wie tien kaarten heeft moet weg en kan bij hoge uitzondering blijven. ''

,,Het is ook geen paradijs hier'', zegt Chris lachend. ,,Maar hoe je het hier hebt, ligt aan jezelf.'' Cijfers laten zien dat zeventig procent van de ex-gedetineerden die het programma bij Exodus afmaken, de eerste drie jaar niet terugvalt in het oude, criminele gedrag. Chris: ,,Je kunt niet zeggen dat je nooit meer met justitie in aanraking komt. Je kunt het wel voor honderd procent proberen, als je een kans krijgt.''

Het vinden van een baan is voor veel bewoners lastig. Op het terrein in Amsterdam is Stichting Werkprojecten Amsterdam gehuisvest. Zij runnen een aantal fietsenstallingen waar bewoners werkervaring kunnen opdoen. Timmer: ,,Veel mensen die hier komen hebben schulden. Met een betaalde baan kunnen ze die zo snel mogelijk aflossen.''

's Middags komt een nieuwe bewoonster aan. Laica -moeder van twee dochters- heeft twintig maanden vastgezeten en wil als eerste hulp bij het aflossen van haar schulden. Deze zijn zo hoog dat ze uit schaamte niet wil vertellen hoe hoog. ,,Ik wil leren hoe ik met geld kan omgaan. Opkomen voor mijzelf heb ik inmiddels in de gevangenis wel geleerd'', vertelt ze bij het intakegesprek. Hoopvol kijkt ze haar nieuwe begeleidster aan: ,,Ik hoop dat ik na mijn verblijf hier weer opnieuw kan beginnen.''