Structuur is het nieuwe toverwoord in Alkmaar

In een euforische stemming leefde AZ deze week toe naar 'de topper' tegen medekoploper Ajax, vanavond in de Arena. Het is een bijzondere ontmoeting voor trainer Co Adriaanse, die in Alkmaar wél op handen wordt gedragen bij een club waar het toekomstperspectief onverminderd somber lijkt.

ALKMAAR - Het bushokje naast het trainingsveld beschermt hen deze ochtend tegen de gure wind. Ze hebben hier al heel wat stormen overleefd. AZ-supporters in weer en wind. Ze zijn met zeven man en genieten van hun pensioen of een uitkering. De trainingen van AZ staan centraal in hun dagelijkse ritme. Ze praten over Ajax-uit, al de hele week. Ronald Koeman op televisie gezien? Voor 'die rooie' bestaat de topdrie nog altijd uit Ajax, Feyenoord en PSV. ,,Hij noemde AZ niet eens. Wij staan vijf punten voor op Feyenoord.''

We mogen het gerust weten: ook deze mannen waren huiverig toen Co Adriaanse hier een jaar geleden ineens op het veld verscheen. Maar hun mening sloeg snel om. Jaren hadden ze gemopperd dat deze getalenteerde selectie niet echt werd 'aangepakt'. Ali Elkhattabi was 'een dik mannetje, tien kilo te zwaar'. Moet je dat afgetrainde koppie nu zien! Vroeger liepen reserves te klooien, nu schikken ze zich voorbeeldig. Bij de vorige trainer Henk van Stee liepen spelers tijdens een training gewoon van het veld. ,,Bij een rondootje stond Van Stee zelf meestal in het midden.''

Nee, dan meneer Adriaanse. De jongens vragen tegenwoordig keurig of ze hun scheenbeschermers even mogen halen als ze die in de kleedkamer hebben laten liggen. De sfeer is zo veranderd. Dinsdag begonnen Elkhattabi en Dibi op de training ineens het Marokkaans volkslied te zingen! Uit volle borst! De nieuwe Belg Stein Huysegems dacht mee te kunnen zingen. Iedereen lachen. Geloof ons maar, dit is een 'vriendenploeg'.

Adriaanse maakt een praatje met de supporters. De coach geniet. Jarenlang hing er een cynisch klimaat binnen deze club, nu is de stemming euforisch. AZ moet er sportief zo lang mogelijk van profiteren, vindt Adriaanse. ,,Vergelijk AZ maar met een onbekende renner die in de Tour de France in de gele trui komt. Die krijgt vleugels en kan het best lang volhouden.''

Na de training schuift de selectie in het spelershome aan voor een stevige lunch met macaroni. Het spelershome is het gezelligste van Nederland, vindt Michael Buskermolen. ,,Het is net een oud bruin café.'' Uit de boxen krast de stem van Janis Joplin.

Buskermolen (31) heeft alles al meegemaakt bij AZ. Hij is er bezig aan zijn veertiende seizoen. Eerste divisie-voetbal, degradatie, promoties, vorig jaar nog verketterd en uitgefloten door zijn eigen supporters. ,,Ze waren teleurgesteld en zochten daar een zondebok voor. Maar ik stond in die tijd voorstopper en daar werd ik op afgerekend.''

Ook Barry Opdam (27 jaar, achtste seizoen AZ) maakte van nabij al 'heel wat stormpjes' mee. Hij moet eerlijk toegeven dat hij vorig jaar bij het horen van de naam Adriaanse dacht dat het 'nog een leuk jaartje kon worden'. Dat was niet positief bedoeld. ,,We kenden hem alleen uit de media.''

Bij de eerste kennismaking veranderde het beeld radicaal. In de bestuurskamer hield de coach een betoog van een uur. Buskermolen: ,,Hij tekende op een vel een berg en een kar. Elf spelers trekken de kar, op de kar zitten de andere spelers. Wie niet mee wil liften, valt van de kar. Het is oppassen voor mensen die aan de achterkant aan de kar trekken. Als zij meeduwen, is de weg naar boven vrij. Het was een goed verhaal. Hier zit een visie achter, dacht ik. Adriaanse was niet gekomen om zijn nadagen als trainer te slijten. Hij wil winnen.''

Structuur is het toverwoord geworden in Alkmaar. Structuur in de trainingen én in het elftal. Dat heeft Adriaanse gebracht, zegt Buskermolen. ,,Misschien was een autoritaire trainer ook wel nodig voor deze groep.'' Maar het beeld dat de selectie van AZ uit verwende miljonairs en zakkenvullers zou bestaan, klopt niet. ,,Wij wilden wel, maar het kwam er nooit uit.''

Adriaanse gaf duidelijkheid aan elke speler. Opdam was het gewend om voortdurend door het elftal te schuiven, maar is nu de vaste centrumverdediger. Buskermolen kreeg het vertrouwen op het middenveld. Iedereen bloeide op, niet in de laatste plaats Elkhattabi, Fortes Rodriguez en vooral Van Galen. Buskermolen: ,,Nu gaan we uit van onze eigen kracht en kunnen we voor het eerst sinds jaren weer wedstrijden domineren.'' Opdam: ,,We zijn nu een collectief.''

Vorige week tegen FC Zwolle (4-0) ging zelfs de wave door de Alkmaarderhout. Dat was voor het laatst gebeurd in 1981 toen AZ kampioen van Nederland werd en de Uefa Cup-finale haalde. De mannen langs het trainingsveld zeggen het fluisterend: ,,Van ons mogen we in dit stadion blijven.'' Opdam genoot zaterdag ook van de authentieke ambiance. Hoe klein, oud en vervallen het stadion ook mag zijn, het heeft zijn charme. Opdam: ,,Dit heeft sfeer. Het publiek zit zo dicht op het veld.'' Ook Adriaanse, een romanticus, herkent dat. ,,Al in 1983 werkte ik hier. Alles is sindsdien hetzelfde gebleven. Voor de wedstrijd kun je hier nog een praatje maken met het publiek. 'Co, gaan we winnen?' Dat is leuk.''

Maar het stadion heeft meer nadelen dan voordelen. Opdam: ,,Ik kan me indenken dat tegenstanders hier de kleedkamer binnenstappen en denken: moeten we ons in dit hok omkleden? Rondom het stadion staan houten keten. In ons kleedlokaal hebben we een bad, maar daar hebben we voor het laatst ingezeten toen Theo Vonk hier nog trainer was. Je zit op schuurpapier. Als het bad vol is, komt er alleen nog koud water uit de douches.''

AZ ziet een nieuw stadion als noodzaak om te overleven. Dat moet meer inkomsten genereren. Meer toeschouwers, de verkoop van skyboxen en het verhuren van winkel- en kantoorruimtes zouden de begroting van AZ (nu ca. 14 miljoen euro) moeten verdubbelen. De rechter wees het plan voor het Kooimeerplaza-complex echter af. Een hoger beroep volgt. Buskermolen ziet een reële dreiging voor het voortbestaan van de club. ,,Dat kan een hele storm worden.''

Adriaanse: ,,Op dit moment betaalt voorzitter Scheringa alles nog. Als het nieuwe stadion er niet komt, ben je straks alleen nog afhankelijk van de beperkte recette en die anderhalve skybox. Dan speelt AZ binnen de kortste tijd op het niveau van Haarlem.''

Vanwege 'het perspectief' twijfelde Adriaanse eind vorig seizoen al of hij verder wilde in Alkmaar. ,,Er konden geen nieuwe spelers gehaald worden en er vertrokken spelers. Ik twijfelde of ik mijn nadagen zo moest slijten. Na een gesprek met het bestuur was ik minder somber. We konden Huysegems aantrekken en in juni wilde ik de club niet in de steek laten. Bovendien zou ik dan zelf weer zonder baan zitten.''

Twee jaar geleden stond hij al eens op straat, na het ontslag bij Ajax. Morgen keert Adriaanse als medekoploper terug in de Arena. ,,Ajax-uit is de moeilijkste wedstrijd van het seizoen. Bovendien kom ik terug op een plek waar ik een nare herinnering aan heb overgehouden. Ik ben daar weggereden op 29 november 2001 en nu moet ik terug. Als ik van de 34 wedstrijden er eentje zou mogen wegstrepen, zou ik dat met deze doen. Met vervelende reacties van het Ajax-publiek hou ik rekening. Het beste antwoord? Met 0-5 winnen.''

Het groepje supporters bij het trainingsveld spreekt er schande van hoe ze Adriaanse destijds bij Ajax hebben behandeld. De geschiedenis heeft toch geleerd dat hij het met Witschge en Winter goed had gezien? Wat zouden ze het mooi vinden als hij vanavond van Ajax wint. Trots worden de kaartjes uit de binnenzak gehaald. ,,We gaan met dertien bussen.''