'Ik geloof ze niet op hun blauwe ogen'

Controleurs van de provincie Overijssel onderzochten deze week 'met gezond wantrouwen' 75 bedrijven.

ENSCHEDE - Toezichthouder Jos Hilberink wringt zich tussen grote tanks met zoutzuur en ijzerchloride door om de inhoud van een rijtje nietige jerrycans te controleren. Er blijken drie cans met chloor tussen te staan, dat met zoutzuur een agressieve reactie aangaat. ,,Dat chloor moet er direct uit'', zegt Hilberink beslist.

Twee medewerkers van de rioolwaterzuiveringsinstallatie (rwzi) Enschede-west brengen de jerrycans naar een opslagruimte. Bedrijven reageren niet altijd zo prompt in het herstellen van tekortkomingen. Hilberink: ,,Vooral bij grotere concerns zeggen mensen ja, maar maken ze soms misbruik van mijn vertrouwen en komen afspraken niet na.''

Dat geldt niet voor de rwzi's van het waterschap Regge en Dinkel. Regiochef Allart Oldejans: ,,Wij hebben een voorbeeldfunctie en moeten bij het naleven van de regels roomser dan de paus zijn. We kunnen het niet verkopen als mensen hier in de stank zitten.''

Toch wil controleur Hilberink ook van het waterschap binnen twee weken horen of alles volgens afspraak is verholpen. Hij betwijfelt of de tegelvloer van de olieopslag -zoals de milieuvergunning voorschrijft- werkelijk vloeistofdicht is. Dat moet uit onafhankelijk onderzoek blijken; de mondelinge verzekering van Oldejans is voor Hilberink niet voldoende. ,,Ik wil het wel graag zien en me laten overtuigen. Ik geloof ze niet op hun blauwe ogen.''

De provincie Overijssel houdt toezicht op vierhonderd bedrijven met een provinciale milieuvergunning. Mede door de vuurwerkramp in Enschede kreeg de controle op het naleven van de milieuvergunning meer aandacht. Bij S.E. Fireworks bleek de controle door gemeente en rijksoverheid weinig voor te stellen. Het afgeven en controleren van milieuvergunningen voor vuurwerkopslag is daarom naar de provincies overgeheveld.

In Overijssel is het aantal 'handhavers' verdubbeld naar 18. Chemische bedrijven worden aan de hand van een toezichtsplan maandelijks gecontroleerd, de lichtere categorie eens per drie maanden. ,,Die controles houden je scherp. Er kunnen toch dingetjes in sluipen die niet helemaal kloppen'', zegt rwzi-medewerker Pieter Hoogeveen.

De opslag van gevaarlijke stoffen is bij milieucontroles een van de vaste aandachtspunten. In de ruimte waar het weeïg ruikende zuiveringsslib over een zeefband gaat, ontstaat discussie over een jerrycan met zoutzuur. Die staat in een kunststof bak naast jerrycans met een -onschuldig- anti-schuimmiddel. ,,Dat zoutzuur zie ik liever in een veiligheidskast, maar dat kan ik volgens de vergunning niet eisen.'' De reactie van Hoogeveen is wat zuinig. ,,Ik kan niet voor elk vaatje een aparte kast neerzetten.'' Hij belooft het punt 'mee te nemen'.

Voor handhavers is het de kunst een evenwicht te vinden tussen de bedrijfsvoering en het naleven van de voorschriften. In ernstige gevallen kan de provincie een boete of dwangsom opleggen, een bedrijf stilleggen of de milieuvergunning intrekken. Dat is onlangs gebeurd bij een composteringsbedrijf. Vaker gaat het echter om minder zware overtredingen die weer wel potentieel gevaarlijk zijn.

Aan de rand van het uitgestrekte rwzi-terrein staan vier blauwe vaten met duizend liter ijzerchloride, nodig om fosfaat aan het slib te onttrekken. De rwzi-medewerkers beloven om een rood-wit lint langs de vaten te spannen zodat een vrachtwagen er niet per ongeluk tegenaan rijdt. Omdat het om een tijdelijke situatie gaat, staat Hilberink de opslag toe. ,,Maar ik wil wel weten wat er na vier maanden gebeurt.''