Conservatisme en christen-democratie niet één

DEN HAAG - Het CDA moet van oud-fractieleider Willem Aantjes vandaag op zijn congres afstand nemen van de conservatieve beweging. ,,Ik heb nog geen resolutie van de heer Aantjes gezien'', reageert partijvoorzitter Marja van Bijsterveldt. Ze zou er niet voor zijn zich zo specifiek af te zetten tegen het conservatisme. Dat heeft volgens haar ook goede kanten. Maar ze voelt er evenmin voor het CDA te voorzien van het etiket sociaal-conservatief, zoals senator Dölle deze zomer suggereerde.

,,Ik sta er neutraal tegenover, de term heeft voor mij geen negatieve bijklank. Het conservatisme heeft een aantal goede waarden, het hecht aan fatsoen en respect, het legt de nadruk structuur en orde in de samenleving. Niet elke vernieuwing is een verbetering, dat ben ik met conservatieven eens.''

Een aantal prominente conservatieven ziet grote overeenkomsten tussen hun beweging en de christen-democratie. Zien ze dat goed?

,,Nee, als er wordt gezegd dat christen-democratie hetzelfde is als conservatisme, dan ben ik heel helder: dat is niet het geval. Het conservatisme is geworteld in de historie. Er ontbreekt een normatief toetsingskader. Wij hebben een heel andere oriëntatie. Die ligt in het Evangelie en dat geeft een moreel handvat. Vanuit die oproep kunnen we het nooit eens zijn met de opvattingen over immigratie in het recente conservatieve manifest. De opstellers zeggen dat alleen vluchtelingen welkom zijn die voor onze samenleving een toegevoegde waarde hebben. Solidariteit betekent dat een echte vluchteling altijd welkom is, ook als je hem níet nodig hebt.''

Uw partijgenoten Hillen en Van Agt zien veel in het conservatisme. Begrijpt u dat ook binnen uw partij de link wordt gelegd tussen conservatisme en christen-democratie?

,,Ja, een aantal punten is terug te vinden bij ons. Oude waarden, aspecten rond het gezin, fatsoen. Met name in de verkiezingstijd waren die punten heel belangrijk.''

,,We willen paal en perk stellen aan de multiculturele samenleving als doel op zichzelf. Dat kan het beeld oproepen dat wij heel dicht bij het conservatisme staan. Maar zoals het gezin niet een op een kan worden gesteld met spruitjeslucht, zo kan dat evenmin voor christen-democratie en conservatisme. Het is toch heel sterk een beweging die terug wil naar oude tijden.''

Dat wordt het CDA ook verweten met zijn nadruk op het gezin.

,,Ja, maar wij voeren een heel moderne gezinspolitiek. Het levensloopbeleid stelt mensen in staat te werken en de zorg voor de kinderen te delen. Dat is een modern antwoord op een oude waarde en daarmee onderscheidt de christen-democratie zich van het conservatisme. Ook hebben wij traditioneel veel aandacht voor ontwikkelingssamenwerking, buitenlandse politiek en zien wij voor de overheid een uitgebreidere taak dan conservatieven.''

Dus de oproep van senator Dölle het CDA te voorzien van het etiket sociaal-conservatief is vergeefs?

,,Ik vond zijn verhaal heel goed, maar hij eindigde zijn betoog met de vaststelling dat het CDA conservatief is. En dat kan ik niet onderschrijven. Het is te smal om de christen-democratie daarbij in te delen. Eerst hadden we het links-rechtsschema, en nu hebben we een nieuwe scheiding, tussen progressief en conservatief. Zo zit het CDA niet in elkaar en zo zit de samenleving niet in elkaar.''

ChristenUnie-politicus Van Middelkoop constateerde dat het CDA wel sociaal-conservatief is, maar hij waarschuwde dat de partij zich nooit zo moet noemen, omdat het mensen afschrikt.

,,Daar moet je je niet door laten leiden, je moet altijd zeggen wat je bent. Als ik zou denken dat het CDA een conservatieve partij is, dan zou ik daar ook dat etiket op willen plakken. Mensen prikken er echt wel doorheen als je dat niet doet. Maar wij zíjn niet conservatief. Jezus zette de minste in het middelpunt, vanuit die oriëntatie werken we, met een stukje bevlogenheid en vernieuwing en vanuit het besef dat de gegroeide verhoudingen niet altijd de beste zijn. We zijn veranderingsgezind waar nodig.''