Roemenen roeien corruptie niet uit

Een volksvertegenwoordiger die belangen heeft in het bedrijf dat de parlementaire autovloot beheert. In Nederland zou het niet kunnen, in Roemenië kijkt niemand ervan op. Meer dan de helft van de Roemenen is ervan overtuigd dat politici corrupt zijn en vooral aan hun eigenbelang denken.

Heel wat parlementariërs, gemeenteraadsleden en partijbestuurders hebben een eigen bedrijf, zitten in de raad van bestuur van een staatsonderneming of zijn ergens commissaris. Maar niet lang meer, als het aan de Roemeense regering ligt. Die maakte vorige week haar langverwachte anti-corruptiepakket bekend. Kern daarvan is, dat parlementariërs en iedereen die een publieke functie bekleedt, zijn belangen in het bedrijfsleven moet opgeven.

Ze mogen die belangen ook niet zomaar over doen aan hun vrouw, zoon of dochter. Publieke functionarissen die hun zaken niet binnen twee weken op orde hebben, lopen het risico hun baan kwijt te raken.

De bekendmaking van het pakket heeft lang op zich laten wachten, en dat heeft alles te maken met het geringe enthousiasme binnen de regeringspartij PSD voor de maatregelen. Juist een groot aantal PSD-politici heeft belangen in het bedrijfsleven. Soms zijn die zeer aanzienlijk: onlangs werd de vice-voorzitter van de PSD in Arad gearresteerd wegens corruptie en fraude. De man bezat onder meer een plaatselijke krant, een hotel, restaurant, een aantal cafés en belangen in landbouwbedrijven.

Volgens een rapport van de Wereldbank, waarvoor zowel huishoudens als bedrijven werden ondervraagd, had 42 procent van de ondernemers ervaringen met politici die, hetzij vanwege eigenbelang, hetzij vanwege steekpenningen op een goed moment voor of tegen een bepaald voorstel stemden. Grotere ondernemingen moeten soms de voltallige gemeenteraad omkopen om uiteindelijk toestemming voor hun bouwplannen te krijgen.

De maatregelen die de regering nu heeft aangekondigd, lijken daadkrachtig, maar Roemeense commentatoren hebben grote twijfel over de effectiviteit. De afgelopen drie jaar zijn twee op papier strikte anti-corruptiewetten aangenomen, die tot nu toe in praktijk echter weinig effect hebben gehad. De kans is groot, denken veel Roemenen, dat ook dit pakket niet meer dan schone schijn is. Parlementariërs zullen hun belangen hooguit overdoen aan een stroman.

Een veeg teken is, dat de regering met niemand over het pakket heeft overlegd en de verordening ook niet aan het parlement zal worden voorgelegd. ,,Dat geeft aan dat het politieke draagvlak ervoor heel gering is'', aldus Codru Vrabie van de anti-corruptie-organisatie Transparency International, ,,En dat maakt de kans op een mislukking wel heel groot''.