Profeet Elia flirt met arsenicum

De 'profeet Elia', leider van het Nederlands Efraim-genootschap, denkt dat hij sinds vele jaren vergiftigd wordt. Inmiddels hebben zijn volgelingen alle banden met de buitenwereld doorgesneden. Ex-leden en familieleden zijn bang dat dit uitmondt in massale suïcide.

Zijn kinderen snappen niet waarom oma en opa ze niet meer willen zien. Groninger Jippe van der Meer zag zaterdag voor het eerst de plaats waar zijn ouders het heil gevonden hebben: in Heinenoord, Zuid-Holland. Zijn reactie: ,,Wat een mistroostig industrieterrein.''

Van der Meers ouders zijn lid van het Efraimgenootschap, geleid door de profeet Elia, alias Heinrich van Geene. Dat radicaliseerde toen een jaar geleden de verwachte tenhemelopneming van de Bruid -Elia's uitverkorenen- uitbleef. De gelovigen sneden de banden met geliefden buiten de Bruid door. Er volgden echtscheidingen, Van der Meer kreeg een afscheidsbrief.

Met een handvol lotgenoten -iemand mist haar broer, een ander verloor vrouw en dochter aan Elia, een derde is ex-Bruidslid- ging hij zaterdag demonstratief op bezoek, om te vertellen: we zijn er nog, voor jullie, als jullie wakker worden. Maar de familieleden zijn nergens te zien, en ook de leiding van het genootschap houdt haar zelfgekozen afstand.

Van Geene houdt officieel slechts kantoor in de forse bouwkeet in Heinenoord, want de gemeente Binnenmaas verbood religieuze vieringen. Maar op zaterdag negeren de Efraimers dat verbod, zegt het ex-Bruidslid. Deze morgen houdt een politieman een oogje in het zeil.

Van Geene rijdt wat heen en weer in een grote auto. Er is geen samenkomst, want, weet Van der Meer, er is gelekt. Misschien wel door een andere agent, tevens Bruidslid. Van der Meer had de kleine demonstratie keurig bij de politie aangemeld.

Van Geene rijdt weg, remt abrupt, bekijkt alles op afstand.

De demonstranten vertrekken daarna naar Westmaas, waar elke zondag vieringen gehouden worden, thuis bij de agent en zijn vrouw. Hun buurvrouw meldt dat de samenkomsten veel lawaai maken.

Dan komt zomaar Matthew van Geene tevoorschijn, zoon van Elia, met een videocamera. Van der Meer vraagt om nadere kennismaking. ,,Nee'', zegt Van Geene junior, ,,dat stadium zijn we voorbij''. Met zijn camera registreert hij de aanval van de vijandige buitenwereld. De Efraimers houden elkaar gsmend op de hoogte, in een vreemd kat-en-muisspel.

Voor de slotscène verplaatst het gezelschap zich naar Puttershoek, waar de profeet zelf woont. Weer veel gefilm en gefotografeer. Van der Meer wil zijn spandoek met de tekst 'Jullie blijven altijd welkom' uitvouwen, maar dat blijkt op mysterieuze wijze van zijn auto verdwenen. Twijfel over de daders is er niet onder de demonstranten. Van der Meer informeert bij Van Geene junior, en bij de agent die ook aanwezig is. ,,Dit is diefstal, daar moet u zich niet mee inlaten.''

Reactie blijft uit. Ook op de vraag, waarom het allemaal zo moet, zo afgeschermd, volgt zwijgen. Van der Meer, aangeslagen: ,, Ik hoop dat ze mijn ouders doorgeven, wat er op het spandoek staat''.

Dat het Efraimgenootschap van kantoor houdt op een bedrijventerrein te Heinenoord, is geen probleem, vond enige tijd eerder wethouder J.C. Hage van de gemeente Binnenmaas. ,,Maar er zijn harde afspraken dat de volgelingen er niet samenkomen voor kerkdiensten; dat is strijdig met het bestemmingsplan.''

Heinrich van Geene alias de profeet Elia, beweert volgens ex-leden van het Efraimgenootschap al jaren vergiftigd te worden. Justitie onderzocht de geruchten en stelde vast dat de sekteleider een obsessie voor rattengif heeft.

Het begon, al vóór Heinrich van Geene de profeet Elia bleek te zijn, met wat wondjes op het hoofd van de geestelijk leider. Zijn volgelingen, toen nog 'leden van de Bruid', dachten dat hij zich had gesneden bij het scheren. Erik Schuring, Van Geene-vertrouweling van het eerste uur en inmiddels ex-lid, weet het aan de voeding. ,,Ik dacht: hij eet niet goed, het is vitaminegebrek'', herinnert zich Schuring. ,,Hij vertrouwde me echter toe dat er gif op zijn auto zat en dat hij geregeld werd vergiftigd door onbekenden. Maar het aanbod op onze kosten een camera in de garage bij de auto te zetten, hield hij af''.

Het gif, waarvan de vaderlandse profeet zomaar wist dat het arsenicum was, zorgde niet alleen voor de huidbeschadigingen, maar ook voor een ander probleem waar Van Geene volgens eigen zeggen mee kampte: schedelkrimp.

Huidproblemen kunnen inderdaad met arseen te maken hebben, zegt de Groningse forensisch toxicoloog D. Uges, maar schedelkrimp niet. ,,De meeste vergiftigingen zitten in de geest van mensen. Mensen in de menopauze wijten hun depressie graag aan gif. Ze denken dan al snel aan arseen, dat spreekt aan: rattengif, bekend van de Leidse gifmengster Goeie Mie en uit de boeken van de Engelse detectiveschrijfster Agatha Christie.''

Arseen is volgens Uges in Nederland nauwelijks meer te krijgen, ,,maar ik had laatst in Brabant nog een zaak van een familie die door arseen werd uitgeroeid''.

Voor Erik Schuring, die enkele jaren geleden uit het genootschap stapte, bleven de daders van de gifaanslagen op Van Geene onbekend. Andere leden, die langer bleven, hoorden van het slachtoffer wie er achterzat: de zoon van Van Geene's (inmiddels ex-) echtgenote.

Van Geene heeft tijdens een directe confrontatie de 'dader' verweten uit zijn lichaam te zijn getreden en zo ongezien bij de profeet te zijn binnengeglipt. De beschuldiging van Van Geene geschiedde luidkeels en en public, gevolgd door een vervloeking -een werkwijze die profeet Elia wel vaker volgt bij mensen die uit de gratie zijn geraakt.

Van Geene zelf weigert elke toelichting, maar rechercheur Peter van Dis van de politie Zuid-Holland-Zuid bevestigt de verhalen over arsenicum en het 'roepen tegen de stiefzoon'. Toen vorig jaar tegen de voorspelling van de profeet in het eind der tijden uitbleef, deed justitie onderzoek naar de geruchten. De combinatie van 'gif' en 'sekte' werkte alarmerend. ,,Er was'', aldus Van Dis, ,,angst dat er enge dingen konden gebeuren. Massale suïcide, ja, maar daar is ons niets van gebleken, zodat het openbaar ministerie geen vervolg wilde geven aan het onderzoek''.

Ook volgens de rechercheur is Van Geene overtuigd van 'stelselmatige vergiftiging met arsenicum'. ,,Dat speelt al jaren in het hoofd van die man''. Maar ook hier: geen bewijzen. Van Dis: ,,Nu is onze belangstelling nihil.''

Dat verontrust voormalige leden van de Bruid, want Van Geene flirt hun teveel met arsenicum. In populaire lectuur, zo ontdekten ze, is sprake van het langzaam opbouwen van resistentie tegen het gif door steeds kleine doses in te nemen. De ex-leden vermoeden dat ook Van Geene die 'wijsheid' heeft. Volgens toxicoloog Uges echter kan een mens zich niet tegen arsenicumvergiftiging beschermen door gewenning.