Schaatsers willen uit de wind gehouden worden

Jochem Uytdehaage werd Nederlands kampioen maar het ging in Eindhoven vooral om plaatsing voor het EK allround. Een NK met zulke grote belangen mag nooit meer op een buitenbaan worden gehouden, riepen schaatsers in koor. Topsport is geen vorm van Russische roulette.

EINDHOVEN - Op de keper beschouwd lijkt er na het NK allround in Eindhoven voor de Nederlandse schaatsbond geen reden het beleid voor het aanwijzen van lokaties voor nationale kampioenschappen te wijzigen. De beste man van het voorseizoen en de beste schaatser van de wereld, Jochem Uytdehaage, werd keurig Nederlands kampioen en de startbewijzen voor het Europees kampioenschap kwamen terecht bij vier allrounders met een onomstreden staat van dienst.

Eind goed al goed? Nee, vonden Uytdehaage en de andere EK-gangers, Carl Verheijen, Mark Tuitert en Gianni Romme. Het is niet meer verantwoord een toernooi waar zulke grote sportieve en commerciële belangen op het spel staan te houden op een baan waarop het weer invloed kan hebben op het eindresultaat. ,,Ik vind dat dit niet meer kan'', sprak de nummer twee, Carl Verheijen. ,,Je ziet hier rare dingen in de uitslagen. De competitie hier wordt steeds heviger, de verschillen steeds kleiner. Neem dan geen risico'', vond Gianni Romme, de onttroonde kampioen die moeizaam vierde werd.

Sinds eind jaren tachtig de eerste indoorhallen verrezen, zorgt buitenschaatsen voor een scheiding der geesten. Voor de romantische zielen hoort het trotseren van de elementen -regen, wind, het liefst hagel en sneeuw!- bij een nostalgische wintersport. Als Gretha Smit zegt 'ik vind het wel wat hebben' praten veel liefhebbers haar na. De ene schaatser heeft toevallig pech, de ander geluk? Het is folkloristisch denken, topsport als een vorm van Russische roulette? Mark Tuitert: ,,Misschien moet je eerst zelf de pineut zijn geweest om voor een eerlijke competitie te zijn.''

Volgens Carl Verheijen is het absoluut niet noodzakelijk alle kwalificatietoernooien voortaan in Heerenveen te houden. Dronten en Groningen zijn wat hem betreft goede alternatieven. In Eindhoven, waar de baan half overkapt is, woei de vlagerige wind dit weekeinde uit alle hoeken. Soms hard, soms zacht. Soms regende het, soms niet. Over het feit dat de strijd op het ijs daardoor nog slopender werd, mopperde niemand. De collectieve klaagzang van coaches en schaatsers ging over het risico op ongelijke omstandigheden met verstrekkende gevolgen voor een seizoen, misschien zelfs een carrière.

Toen Tuitert zaterdagmiddag als laatste aan zijn vijf kilometer was begonnen, stak er een storm op. De winnaar van de 500 meter reed, net als lotgenoot Tom Prinsen in de andere baan, onlogisch langzaam. Zijn tijd (6.54) strookte niet met zijn vorm en zijn prestaties eerder dit seizoen. Dat bewees hij gisteren nog eens extra met een formidabele tien kilometer waarmee hij het EK veiligstelde. Tuitert: ,,Dit is een volwassen sport die op een heel hoog niveau is gekomen. Ik train niet het hele jaar om er door een paar windvlagen uit te vallen.''

Schaatsers denken professioneel, de organiserende KNSB is een vereniging. Het toewijzen van NK's aan banen kweekt goodwill bij de achterban. In Eindhoven wilden ze na de overkapping weer eens een NK in huis hebben. Een leger van 92 vrijwilligers deed zijn best en de ijsmeester zorgde voor een uitstekende vloer. Romme: ,,Als ze in het buitenland de tijden van dit weekeinde krijgen denken ze dat hier een superhal staat. Of dat Eindhoven op 700 meter hoogte ligt.''

De tijden op het buitenijs gaven aan hoe het er kwalitatief in Nederland voorstaat met de allrounders. Tuitert won de 500 meter in 36.85 en gisteren de schaatsmijl in 1.50.23. De andere afstandszeges gingen naar Uytdehaage. Met 6.36.05 maakte hij van Eindhoven meteen de snelste buitenbaan van Nederland, op de tien kilometer (14.11) was hij ook al soeverein. Uytdehaage: ,,Ik ben redelijk verbaasd. Ik heb het idee dat ik niet optimaal in vorm ben. Dat gevoel van Salt Lake City -zet me maar op het ijs en knallen- heb ik niet.''

Uytdehaage voegde nog een element toe aan de discussie over buitenbanen. Het komt de attractiviteit van de sport niet ten goede. ,,We hebben geloof ik 46 keer een dweilpauze gehad. Dat kun je het publiek niet aandoen. De rijders vinden dat allemaal prima, maar er zitten ook een hoop mensen voor de buis. Zelfs Mart Smeets was op een gegeven moment uitgepraat.''

Funest werd het grillige weer uiteindelijk niemand. Ids Postma (vijfde) werd het belangrijkste slachtoffer van het gevecht om de EK-plaatsen door een blunder. In de eerste meters van de 500 meter struikelde hij bijna en verloor dure tijd, zeker een halve seconde. Voor het eerst sinds 1991 zal er geen Fries actief zijn op het EK. Postma heeft, net als De Jong, Van der Rijst, Prinsen, Ritsma en Janmaat, nog wel een kans zich voor het WK te plaatsen. Op 24 en 25 januari wordt een skate-off gehouden. In het windstille Thialf.