Cramer en Smit geven kleur aan titelstrijd

EINDHOVEN - De marathonrijdster die voor de grap aan een avontuur in de langebaan begon, met doorslaand succes, kroop op het Nederlands kampioenschap in Eindhoven dit weekeinde in de gedaante van een allroundster. Gretha Smit werd tweede, achter Renate Groenewold, en mag begin januari haar debuut maken op een EK in Heerenveen. ,,Het is wat, hè.''

Smit gaf kleur aan de nationale titelstrijd bij de vrouwen. De beresterke Rouveense beukte tegen de wind in op de drie en vijf kilometer en realiseerde gezien de omstandigheden in Eindhoven tijden van een ongekend hoog niveau. Het gevolg is dat het carnavalspubliek in Thialf zich van 9 tot 11 januari mag uitleven op een vrouw die als geen ander appeleert aan de folkloristische gevoelens die schaatsen in Nederland losmaakt.

Maar werkelijk toekomst in het internationale allrounden heeft ze niet. Daarvoor verliest ze te veel tijd op de 500 en 1500 meter. Haar sprint is beroerd. In Eindhoven deed haar tijd op de 500 meter (zeventiende met 43.60) denken aan lang vervlogen tijden. ,,Ik schaam me dood als ik een 500 meter in een vol Thialf moet rijden. Ik vind het leuke afstanden, de 500 en 1500 meter, maar ik kan het gewoon niet. Ik ga er ook niet extra op trainen. Ik word toch nooit een sprintster.''

Met een magistrale drie en vijf kilometer kon ze op het NK bijna iedereen alsnog passeren, op een EK of een WK zal dat niet mogelijk zijn. ,,Pechstein, Friesinger en Groenewold slaan al zo'n groot gat op de 500 meter, dat haal je nooit meer in.''

De omstandigheden in Eindhoven waren bovendien op het lijf van Smit geschreven. Ze vond het wel wat hebben, de felle wind die onder het dak door over de baan blies. ,,Ik heb er geen hekel aan.'' Smit werd enkele jaren terug in Eindhoven nog marathonkampioene toen het 'verschrikkelijk weer' was, 'bar en boos'. ,,Er zat toen nog geen dak op. Je stond echt stil.'' Moeiteloos wisselde ze gisteren het ritme van haar slagen af.

Voor de toekomst van het Nederlandse allroundschaatsen bij de vrouwen -dat de laatste jaren dreef op Groenewold- was de wederopstanding van een bijna verloren gewaand talent van meer belang dan de prestaties van Smit. Wieteke Cramer werd verrassend derde en mag net als Barbara de Loor naar het EK.

Cramer (22) heeft wel toekomst als klassementsrijder. De ranke Friezin bewees haar potentie al in 2001 toen ze als 19-jarige debutante op het EK in Baselga di Piné brons pakte. Dat was vertekend omdat Groenewold (diskwalificatie) als Friesinger (val) uit het toernooi verdwenen waren. Bij Cramer bracht het niettemin het hoofd op hol. Het gevolg was dat ze in het olympisch seizoen overtraind raakte. Op een gedevalueerd NK plaatste ze zich in 2002 nog wel voor het WK, maar dat ging volledig de mist in (22ste). Vorig seizoen werd ze bij DSB gekweld door de nasleep van Pfeiffer. ,,Ik was altijd moe, maar bleef maar gaan. Je wilt het niet erkennen.''

Het plezier verdween. Om het vermoeide gevoel te verdrijven ging ze snoepen. Ze werd te zwaar. Na een jaar moest ze alweer weg bij DSB. Op teletekst las ze dat ze haar 'te oud' vonden. Ze nam zich een gezonde revanche voor. Nadat ze in de zomer in een afwasfabriek voor het eerst in haar leven had gewerkt ('van twee uur tot halfvijf, best zwaar') hervond ze de lol in het schaatsen in de opleidingsploeg van de KNSB. Vijf kilo lichter dan vorig jaar begon ze aan het nieuwe seizoen.

Op het NK afstanden liep het nog verkeerd -door nervositeit- maar in Eindhoven viel alles op zijn plaats. De stijl van Cramer, die van nature een 'korte slag' heeft in een hoog bewegingsritme, komt op buitenijs goed uit de verf. Dat geldt veel minder voor Marja Vis en Annamarie Thomas. De troeven van Sponsor Loterij missen het EK. Al tijdens haar martelgang op de vijf kilometer (8.07) zwoor Thomas haar allroundaspiraties voorgoed af om later huilend de kleedkamer in te vluchten.