'Musharraf hoopt op druk Europese Unie'

De spanning tussen India en Pakistan neemt af. Pakistan en India praten over trein- en vliegverbindingen en nemen al enkele weken een bestand in Kashmir in acht.

AMSTERDAM - De Pakistaanse president, Pervez Musharraf, deed vorige week een verrassende concessie inzake Kashmir- de scherpste steen des aanstoots tussen de twee atoommachten. Musharraf zei dat Pakistan verwacht dat de kwestie kan worden opgelost zonder een referendum- waartegen India zich al even lang verzet. Daarmee liet Musharraf een ruim vijftig jaar oude Pakistaanse eis varen, die nota bene is verankerd in een VN-veiligheidsraadresolutie uit 1948.

Wat bezielt Musharraf? ,,De kwestie-Kashmir vergt te veel geld en energie, en gaat ten koste van Pakistans ontwikkeling'', zo betoogde de president eerder deze maand tegenover Bob van den Bos en andere europarlementariërs, die namens de buitenlandcommissie van het Europarlement een bezoek brachten aan Pakistan en het door dat land bezette deel van Kashmir. De D66'er vond Musharraf 'de meest gematigde' van het hele stel militairen en politici dat hij daar sprak.

Wegens de spanningen met India spendeert het straatarme Pakistan buitensporige bedragen aan defensie. Maar Van den Bos vermoedt nog een reden waarom Pakistan nu de hand uitsteekt: Amerikaanse druk. ,,De VS hebben miljarden gegeven om Pakistan te belonen voor de steun inzake Afghanistan. Daarvoor willen ze nu iets terug. Washington wil voorkomen dat Kashmir een zoveelste front wordt. Ook de Indiase vriendelijke gebaren van de afgelopen tijd zijn mijns inziens gevolg van Amerikaanse druk achter de schermen.''

Bij alle toeschietelijkheid blijft Musharraf overigens glashard ontkennen dat zijn land steun verleent aan moslimstrijders die Indiaas Kashmir 'bevrijden' met terreuraanslagen. Dat is een belangrijk verwijt aan het adres van Pakistan, niet alleen van India, maar ook van de VS, dat wordt ondersteund door waarnemingen van journalisten en getuigenissen van moedjahedienstrijders zelf.

Ook laat Musharraf na met een concreet voorstel voor een definitieve regeling te komen. ,,Volgens Musharraf zijn er wel tien verschillende opties, maar hij weidde daar tegenover ons niet over uit'', zegt Van den Bos. ,,Wel is het duidelijk dat daarover in de militaire top een debat is gevoerd, en dat de meningen ook daar aan het schuiven zijn.''

,,Als er ooit een oplossing komt, dan ziet die er in ieder geval ingewikkeld uit. Geen van de partijen kan volledig zijn zin krijgen'', zegt Van den Bos, die denkt dat Musharraf dat ook inziet. Musharraf en alle andere Pakistaanse gesprekspartners vroegen de europarlementariërs om India onder druk te zetten. Van den Bos: ,,Pakistan wil vermoedelijk niet dat uitsluitend de VS een rol spelen. Die staan nu eenmaal in een kwade reuk bij veel Pakistanen. De Europese Unie heeft een veel neutraler imago.''

Maar India is allergisch voor buitenlandse bemoeienis. Dit voorjaar vertrekken Van den Bos en zijn delegatie ook naar India, maar hun missie mag vooral geen 'bemiddeling' heten. De Indiase weerzin sluit bemiddeling overigens niet uit, meent Van den Bos. ,,Die vindt meestal achter gesloten deuren plaats- zie de akkoorden van Oslo.''

Volgende maand zal premier Vajpayee in Pakistan een regionale top bijwonen. Een mooie gelegenheid voor Musharraf en Vajpayee om elkaar stilletjes te spreken, denkt Van den Bos.