Rutte eist helderheid over pensioenindexatie

De lobby van werkgevers en werknemers tegen de strenge eisen voor de pensioenfondsen heeft zijn doel niet gemist. Staatssecretaris Mark Rutte heeft de regels behoorlijk afgezwakt.

DEN HAAG - ,,Heb ik een knieval gemaakt voor werkgevers en werknemers? Hoe komt u erbij? De sociale partners hebben er steeds voor gepleit niet langer vast te houden aan het principe dat een pensioenfonds te allen tijde, ook als de werkgever failliet gaat, alle verplichtingen moeten kunnen nakomen. Nou, dat weiger ik dus. Ze gingen daarin te ver.''

Staatssecretaris Rutte (VVD) van sociale zaken, zat sinds het einde van de zomer van vorig jaar in een lastig parket. Door de sluipende crisis op de internationale beurzen kwam het gros van de pensioenfondsen in acute financiële problemen. De PVK stelde daarop een serie eisen, die de fondsen in veiliger vaarwater dienden te brengen. Door de fondsen en door werkgevers en werknemers werden die als een wurggreep ervaren. Pensioenpremies gingen fors omhoog en de oudedagsvoorziening versoberd.

Ook in de komende jaren zullen premies op grond van de PVK-voorschriften blijven stijgen. Niet in de laatste plaats bij het grootste fonds ABP, dat van de ambtenaren. Voor een kabinet, dat wil bezuinigen op de loonkosten van het overheidspersoneel een lelijke tegenvaller. Rutte heeft nu een nieuw kader geschapen op grond waarvan de PVK toezicht moet houden. En dat is aanmerkelijk minder streng, dan wat de PVK vorig jaar bedacht. Was de PVK roomser dan de paus?

Rutte: ,,Nee, je mag dit nieuwe kader niet zien als een dreun na in de richting van de PVK. Voorzitter Witteveen en zijn mensen hebben fantastisch werk gedaan. Al was het maar dat hun strenge eisen van vorig jaar het bewustzijn in de samenleving, dat een goed pensioen een prijs heeft, enorm heeft verhoogd.''

Toch is het onmiskenbaar, dat u voor minder zekerheid kiest.

,,De PVK-eisen waren zo ingericht, dat in actuariële termen (pensioen-wiskundige termen, red.) de kans dat een fonds onderdekking zou hebben, dus niet aan zijn verplichtingen zou kunnen voldoen, was gereduceerd tot eens in de tweehonderd jaar. Mijn uitgangspunt is dat het verantwoord is, die kans iets groter te laten zijn. Ik ben gaan zitten op eens in de veertig jaar. De premie zou anders voor de economie niet op te brengen zijn.

,,Ach. Een kabinet heeft een bredere verantwoordelijkheid, daar gaat het om. Torenhoge pensioenpremies hebben grote macro-economische gevolgen. Daar heeft een kabinet rekening mee te houden. Een politiek verantwoordelijke moet ongelijke grootheden als voldoende zekerheid en zo min mogelijk economische gevolgen tegen elkaar afwegen. Met dit kader als gevolg. Voor het overige ben ik het gewoon met de PVK eens. Een fonds moet een dekkingsgraad hebben van minimaal 105 procent. En bovendien genoeg buffers om pensioenen in ieder geval waardevast te houden. Afhankelijk van de vraag hoeveel geld er in aandelen is belegd, met andere woorden: hoeveel risico een pensioenfonds wenst te nemen, zal die buffer zo'n 15 tot 30 procent moeten zijn. Voorschriften die de PVK vorig jaar al ontwierp. Ik val Witteveen dus helemaal niet af.''

U vindt dat pensioenfondsen slecht met indexatie omgaan.

,,Ja. Het is niet bij elk pensioenfonds meteen duidelijk wat het beleid is, zeker in slechte tijden. Ik vind dat de fondsen daar helderder over moeten communiceren. Indexatie moet niet uit hogere premies. Fondsen moeten hun aangesloten gepensioneerden en werknemers duidelijk maken wanneer indexatie kan en wanneer niet. Daarvoor moet de kapitaalreserve groot genoeg zijn. Maar indexatie is voor mij belangrijk genoeg om ook als er onderreserve is, een mogelijkheid voor indexatie open te houden. Een fonds met te weinig vet op de botten krijgt vijftien jaar de tijd om gezond te worden. Daarvoor wordt een herstelplan afgesproken. Maar als tussentijds het herstel sneller gaat, bijvoorbeeld omdat de beurs onverwacht goed presteert, dan vind ik dat je dat extraatje best mag gebruiken om de pensoenen waardevast te houden.''

Uw voorschiften leiden er toe dat de hoogte van de premie beter de kostprijs van de uitkering weerspiegelt?

,,Ja, en dat is hard nodig. In het vorige decennium is wat dat betreft veel mis gegaan. De enorme beleggingsopbrengsten maakten op de langere termijn onverantwoord lage pensioenpremies mogelijk. Er werd zelfs overtollig kapitaal bij een aantal pensioenfondsen teruggestort naar de werkgever. Ik heb dat liever niet meer. De pensioenpremie moet kostendekkend zijn en een juiste afspiegeling van wat de uiteindelijke uitkering kost. Je kunt het niet helemaal verbieden, maar een fonds zal dat voortaan pas kunnen als eerst alle verplichtingen zijn veiliggesteld. Ook voorwaardelijke verplichtingen, zoals de indexatie.''