Visaregels voor Polen treffen vooral Wit-Russen

Russen, Wit-Russen en Oekraïners moeten vanaf vandaag een visum hebben voor Polen. Polen wordt volgend jaar mei lid van de Europese Unie en dus moet de deur naar het oosten op slot. Maar niemand is gelukkig met de nieuwe regeling.

WARSCHAU - In de Poolse hoofdstad Warschau kun je alles kopen, zo luidt het verhaal: van horloges tot wapentuig uit de kazernes van het Rode Leger, van fleurige bloesje tot de vrouwen die erin lopen. Maar de werkelijkheid op maandagochtend logenstraft de wilde verhalen over de grootste 'Russenmarkt' van Polen die in de jaren negentig nog veelvuldig de ronde deden. De horloges en bloesjes liggen uitgestald in kraampjes, op omgekeerde dozen, of gewoon op een doek op de grond. De enige illegale noot is een jongen die 'muziek, muziek' sist alsof hij drugs aan het dealen is. Muziekdragers mogen hier niet worden verhandeld, sinds de politie tot de conclusie is gekomen dat het jagen op illegale kopieën dweilen met de kraan open is.

De strijd tegen de cd-piraten is slechts een van de vele maatregelen waarmee Polen aansluiting zoekt bij het Westen. Een andere is de invoering van visa voor de oosterburen. In tegenstelling tot Tsjechië en Slowakije heeft Polen zo lang mogelijk gewacht met de visa. Maar vandaag moet het gebeuren. Polen wordt volgend jaar lid van de Europese Unie en wil op termijn deel gaan uitmaken van de Schengenregeling. Maar Polen hecht ook veel waarde aan de goede contacten met Oekraine. Warschau en Kiev onderhouden met wisselend succes een speciale band, die zich moeilijk laat rijmen met een visumplicht.

Sergej Sewczuk komt uit een plaatsje vlak over de grens in Oekraïne en handelt en werkt al acht jaar in Polen. Hij wijst op de waar die ligt uitgestald, op de bovenste tribune van de stadionring. ,,Kijk, dat is bijvoorbeeld goedkoper hier in Polen. Maar straks loont het niet meer om dat hier nog te komen halen. Je moet een visum regelen en een grens over. Straks kun je beter naar Rusland gaan om diezelfde dingen te halen.''

Sergej is straks verdwenen. ,,Het levert gewoon te weinig op om nog te komen. Voor de EU is het prettig als de Poolse grenzen opengaan, maar voor ons blijven de grenzen gesloten en wordt het moeilijker'', zegt hij, ondanks het feit dat hij als Oekraïner gratis een visum kan krijgen. Na lang onderhandelen stemde Kiev er mee in om geen visa voor Polen in te voeren, in ruil voor gratis visa voor Oekraïners.

Sommigen zien het niet zo somber in, zoals Katjerina uit een stadje niet ver van Kiev. ,,Er moet orde worden geschapen, want er komen niet alleen fatsoenlijke mensen hier. De visa zijn gratis en dus is er geen probleem. Bovendien moet ik wel hier komen, want in Oekraïne is gewoon geen werk.''

De Poolse autoriteiten herhalen als een mantra dat alles goed is voorbereid en dat de beslommeringen minimaal zullen zijn. Iedereen kan een meervoudig visum voor Polen krijgen, dat een jaar lang geldig blijft.

Maar de sussende woorden zijn niet besteed aan de bewoners van de grensregio. Oost-Polen is een van de armste regio's binnen de vergrote Europese Unie en veel mensen leven er nu nog van de grenshandel. Sommige groothandels in de regio Zamosc hebben zelfs negentig procent van hun omzet te danken aan de klanten uit het oosten.

Vooral de stroom klanten uit Wit-Rusland dreigt op te drogen, want Minsk weigert, in navolging van Moskou, akkoord te gaan met de 'Oekraïense' regeling. En dus doen de inwoners van Minsk er straks 225 uur over om in Warschau te komen, zo rekent de Wit-Russische uitgave van de Komsomolskaja Pravda voor. Voor een meervoudig visum van vijftig euro moet de gemiddelde Wit-Rus hard werken. Hij is volgens de krant een week bezig om een visum te bemachtigen. Drie uur rijden naar de grens, waar de wachttijd acht uur bedraagt en daarmee is de Wit-Rus al-met-al bijna elf dagen onderweg.