Oude IKV-terriër bij Bush op schoot

Hij is de voortrekker van het Interkerkelijk vredesberaad (IKV). Of een machtige solist. IKV-secretaris Mient-Jan Faber raakt geisoleerd van de andere vredesbewegingen en de kerken.

Het IKV schuwt geweld niet, als het nodig is -Faber wordt niet moe die boodschap uit te dragen. Irakezen moeten bevrijd, militair ingrijpen in VN-verband mag je niet op voorhand uitsluiten. Al jaren is de koers van Faber heel anders dan die van twee kleine kerken die, met grotere, het IKV uitmaken: quakers en doopsgezinden zijn echt geweldloos. Jan Schaake van het ook pacifistische Kerk en Vrede zegt dat hij met Fabers benadering 'niet kan zitten'.

Maar de irritatie groeit. ,,Het proces van vervreemding gaat door'', zegt polemoloog Leon Wecke. ,,Ik ben bang dat Mient-Jan zich isoleert.''

Duitsland en België, Mandela, maar ook Van Agt maken hun verzet tegen militair ingrijpen publiek; er bestaat 'twijfel' aan de dreiging van Saddam en aan de effectiviteit van wapengekletter. Wecke verwacht daarom dat de opkomst bij de anti-oorlogdemonstratie zaterdag 'niet tegenvalt'.

De vredesbeweging, 'als die ooit echt heeft bestaan', is tegen geweld. En ziet, hoe 'versimpeld' dat ook moge zijn, Faber 'bij Bush op schoot' zitten. ,,Dat kan de achterban niet bevatten. Mient-Jan is net zo onbegrepen als Blair.'' Volgens Wecke vervreemdt Faber zelfs de 'oude bondgenoot' Pax Christi van zich.

,,Eigenlijk kan dit niet meer'', zegt Jan Emck van het Eindhovens vredescentrum, oudgediende van het IKV en lid van het Samen-op-wegplatform defensie. Het IKV doet veel goeds, zegt Emck, maar Faber staat in de kwestie-Irak haaks op 'de meest dominante stroming in de kerken'. ,,Een paar jaar geleden grapte men bij het CDA: Mient-Jan kan wel secretaris worden van de Atlantische Commissie'''.

Volkomen verkeerde voorstelling van zaken, reageert beraadslid M. de Weerd. Tenminste: sinds 5 november vorig jaar. Toen heeft het IKV besloten dat 'dat beeld van 'op schoot bij Bush' niet deugt'. En om óók andere woordvoerders naar voren te schuiven.

Vredesactivist Hans Feddema is er even stil van. Niets van enige verandering gemerkt. ,,Is Mient-Jan wel een vredesactivist?, vragen we ons af. Wat moeten we met hem?'' Die 'we' zijn Kerk en Vrede, het Vrouwen- en het Humanistische vredesberaad, het Platform tegen de nieuwe oorlog en nog zo wat groepen. Nee, concluderen ze, Mient-Jan is geen vredesactivist, zegt Feddema, ,,en ik zeg dat niet als enige: H. van der Graaf, brigadegeneraal op vredesmissie in Belgrado, meldde dat hij steeds meer moeite heeft met Bush en diens oorlogsplannen, en dat het hem hogelijk verbaast dat Faber ermee schijnt in te stemmen''.

Feddema: ,,Ik waardeer Faber; hij kan namens de kerken een internationale actie-agent worden, als hij het maar niet doet onder de noemer 'vrede'.'' Faber is een 'solidariteitswerker', en dat is geen vredeswerk, vindt Feddema. ,,Hij kiest partij in een conflict, voor wie onderop ligt. Wij kiezen geen partij, wij bouwen bruggen.'' Toen de Muur er nog stond, ,,hadden wij contacten met de officiële vredesbeweging én met de oppositie, Faber schopte alleen maar herrie onder de communisten''. In deze kwestie 'kiest Faber voor de Koerden'.

Dat beschouwt ook polemoloog Wecke als een zwakte. ,,Dan komt hij straks terug, zegt: 'Ik heb ze juist nog gesproken' en dan komt hij met zijn eigen verhaal.'' Faber zal er, vreest Wecke, zijn faam uit het kruisrakettentijdperk mee verspelen, en zelfs zijn geloofwaardigheid. ,,Hij moet een woordvoerder van de kerken zijn en dat is hij niet. Als hij dat niet repareert, gaat het echt lekken.''

Eind vorig jaar vroegen de Samen-op-wegkerken zich hardop af, hoe 'interkerkelijk' het IKV nog mocht heten, als het beraad zich openlijk opstelt tegenover de kerken die pertinent tegen militair ingrijpen zijn. Het IKV deed, zegt een Sow-woordvoerder, afbreuk aan standpunt van de kerken -de grootste partner en financier van het IKV. Ze blijven het oneens; of de kerken blijven betalen, wil de woordvoerder niet zeggen.

Aan de demonstratie zaterdag doet het IKV niet mee, zegt bestuurslid Jan Jaap van Oosterzee. ,,We zijn niet vóór een oorlog, maar het regime-Saddam moet wel weg. Mient-Jan heeft ons gewezen op de noodzaak van bevrijding van de Irakezen.''

Feddema wijt de afzijdigheid van het IKV geheel aan Faber. ,,De solist bréékt die demonstratie; de solist'', briest hij. ,,Zo machtig is hij.''

Faber is niet bereikbaar voor commentaar. Hij gaat vandaag naar Iran en Koerdistan.