Duitsland strijdt met VS en zichzelf

Het streven van de Duitse regering om oorlog in Irak te vermijden, lokt enorme spanningen uit. Niet alleen tussen Duitsland en de VS, maar ook binnenslands. ,,Wij zijn niet geïsoleerd'', klonk het gisteren geruststellend uit regeringskringen.

BERLIJN - Een belangrijke Duitser die als 'regeringskringen' wil worden aangeduid, ontkende gisteren tegenover een zaal vol journalisten dat het land zich heeft geïsoleerd.

Zeker, Duitsland heeft zich maandag aangesloten bij het veto van Frankrijk en België tegen de voorbereiding van Turkijes verdediging. Maar dat was omdat Berlijn in deze voorbereiding een 'verkeerd signaal' ziet. ,,We willen de dynamiek die kennelijk onophoudelijk richting oorlog voert niet aanwakkeren'', zeiden de regeringskringen.

De poging nu al de Navo te laten beginnen met het voorbereiden van Turkijes verdediging tegen Irak, diende volgens Berlijn een 'politiek doel': Irak tonen dat de Navo achter de oorlogsvoorbereiding tegen Irak staat. Daaraan wil Berlijn niet meewerken.

Verder voelt de Duitse regering zich in haar streven oorlog te voorkomen verzekerd van de steun van Rusland en Frankrijk, met wie het maandag een verklaring van die strekking uitgaf. Opmerkelijk is echter dat Rusland en Frankrijk, anders dan Duitsland, in het uiterste geval steun aan een VN-resolutie die oorlog mogelijk maakt niet uitsluiten, merkte gisteren de CDU-parlementariër Volker Rühe op. Mochten Frankrijk en Rusland omgaan, dan staat Berlijn alsnog alleen, voorspelt hij.

De bondsregering poogde gisteren ook de indruk van dit weekeinde weg te nemen dat er in het geheim met Frankrijk aan een vredesplan wordt gewerkt. Er is alleen nagedacht over mogelijkheden de wapeninspecties in Irak te versterken. ,,De mogelijkheden daartoe hebben we nog niet uitgeput.''

Zo zijn er momenteel in Irak, zo groot als Frankrijk, honderd inspecteurs op pad, een aantal dat nog flink vergroot zou kunnen worden. Ook zouden permanente controles de plaats moeten innemen van steekproefsgewijze, en kan smokkel beter worden bestreden door Iraks buurlanden verplichten tot controle.

,,Blauwhelmen zijn geen centraal punt in onze overwegingen, want we streven geen protectoraat in Irak na.'' Berlijn benadrukt alleen maar te hebben voortgeborduurd op opmerkingen die de Franse minister De Villepin, 'heel openlijk in de Veiligheidsraad', heeft gemaakt.

Maar de wijze waarop geruchten over een Frans-Duits vredesplan in omloop zijn gekomen is een 'diplomatiek rampscenario', zei gisteren oud-minister van defensie Rühe (CDU). Hij heeft Amerikanen nog nooit zo boos gezien op Duitsland als dit weekeinde. Rühe verwijt de regering de basis van het Duitse buitenlands beleid te hebben ondergraven, door toe te staan dat samenwerking met Frankrijk ten koste gaat van de samenwerking met Amerika.

Bondskanselier Gerhard Schröder intussen heeft volgens diverse Duitse media maandagavond zijn taal verscherpt, en tijdens een partijvergadering gezegd dat de strijd met de VS draait om de 'Europese soevereiniteit'. Het gaat om de vraag of er in de wereld slechts één acteur is, de VS, of meerdere.

Met zijn harde taal loopt Schröder minister van buitenlandse zaken Joschka Fischer voor de voeten. Die beperkt zich tot argumenten zonder opties uit te sluiten. De twee politici zouden dit weekeinde volgens de Süddeutsche Zeitung een aanvaring hebben gehad omdat de geruchten over een Frans-Duits vredesplan van de bondskanselier afkomstig zijn.