Koortsachtig overleg kan breuk in Navo niet lijmen

België, Frankrijk en Duitsland blijven bij hun veto tegen de opbouw van militaire Navo-steun aan Turkije. Overleg in Brussel heeft gisteren niets opgeleverd. De PvdA-fractie in de Tweede Kamer steunt het verzet van de drie Navo-dissidenten.

BRUSSEL - De drie rebellen houden de poot stijf. België, Frankrijk en Duitsland tarten de VS. Volgens Amerika's minister van buitenlandse zaken Colin Powell willen de drie Europese bondgenoten voorkomen dat er een tweede VN-resolutie komt. Binnen de VN-Veiligheidsraad zouden nu elfvan de vijftien leden aandringen op meer tijd voor de wapeninspecteurs.

Op het Navo-hoofdkwartier in Brussel trachten diplomaten de schade te beperken. De VS zetten de bondgenoten onder druk. 'De zwaarste crisis ooit', kan over een paar dagen voorbij zijn, maar de blauwe plekken blijven nog wel een tijd zichtbaar- net als in 1966, na Frankrijks vertrek uit de militaire structuur van de Navo, en begin jaren '80, toen Amerika de Europese achtertuin wilde aanplanten met kernkoppen.

Ruzie over de te volgen lijn was er wel vaker in de Navo. Maar volgens Washington staat dit keer de geloofwaardigheid van het bondgenootschap echt op het spel. Washington voelt zich voor schut gezet, ook tegenover Saddam. De dictator weet zich gesteund door een Europese publieke opinie die geen oorlog wenst, en ziet dat zowel de EU als de Navo verdeeld is.

De militairen in Brussel begrijpen het niet. Het bondgenootschap is toch gebaseerd op onderlinge solidariteit. En maandag heeft lidstaat Turkije hulp gevraagd omdat het zich bedreigd voelt. De Duitse Navo-generaal b.d. Klaus Naumann heeft weinig respect voor de opstelling van zijn regering in Berlijn. Het gaat in eerste instantie toch maar een om stukje papier, zei Naumann verontwaardigd. De formele procedure vereist dat de negentien bondgenoten unaniem besluiten om de militairen de bescherming van Turkije op papier te laten voorbereiden. In een tweede fase moet dan een besluit worden genomen over de wijze waarop dat plan wordt uitgevoerd.

Gisteren werd druk overlegd bij de Navo en in de hoofdsteden. Niemand wil gezichtsverlies leiden; iedereen is bereid om Turkije te helpen. Maar de drie dissidenten willen de vrede een kans geven, voordat ze meegaan in de Amerikaanse oorlogslogica. Het is nog maar de vraag of het tweede rapport van chef-wapeninspecteur Hans Blix de Belgen, Fransen en Duitsers kan bewegen hun houding te herzien.

Bij de Navo wordt desondanks al bekeken hoe de Turken tegemoet te komen. Zo wil Spanje het hele pakket van mogelijke militaire bijstand aan Turkije uit elkaar halen en apart in stemming brengen. Bijvoorbeeld over de vraag of de Navo Awacs-toestellen moet sturen, en of Navo-militairen de Turken moeten beschermen bij aanslagen met chemische en biologische wapens vanuit buurland Irak.

De VS vroegen de Navo eerder ook om een deel van de Amerikaanse vloot in de Middellandse Zee te vervangen en de Straat van Gibraltar te bewaken, en vervanging door Europese militairen van Amerikaanse vredestroepen in de Balkan. Het verzoek om Navo-troepen in te zetten voor ordehandhaving in Irak na afloop van de oorlog, was al verworpen.

Een mogelijke uitweg is dat alle Navo-landen akkoord gaan met drie concrete verzoeken van Turkije: Awacs-vliegtuigen die het luchtruim controleren, luchtafweerraketten, en teams die helpen bij de bescherming tegen aanvallen met chemische en biologische wapens. Maar ook daartegn zeggen de Belgen, Fransen en Duitsers: er is nog geen oorlog. We moeten de vrede alle kans geven en de wapeninspecteurs meer tijd gunnen.

De situatie is op z'n minst verward. Maandagavond dineren de Europese leiders in Brussel. Het is niet te voorspellen wat daar uitkomt. Verdere verdeeldheid dreigt gevolgen te hebben voor het werk in de Europese Conventie, waar momenteel de toekomst van de EU wordt uitgetekend. Wie droomt van een gemeenschappelijk Europees buitenlands beleid, zal langzaam beseffen dat dat nu een illusie is.