Spanjaarden pakken Zwitserse miljardair in voorkenniszaak

De druk op de Zwitserse wetgever om haast te maken met strengere wetten voor de strafbaarstelling van misbruik van voorkennis in de effectenhandel neemt fors toe. De succesvolle Spaanse vervolging van de Zwitserse miljardair Thomas Schmidheiny maakte vorige week pijnlijk duidelijk dat het Alpenland zelf schromelijk te kort schiet. De Zwitser moet in Spanje 1,5 miljoen dollar boete betalen.

De Zwitserse fraude-unit die belast is met de opsporing van misbruik van voorkennis heeft sinds de strafbaarstelling van het delict in 1988 slechts één belangrijk succes geboekt en vele zaken verloren.

De Nederlandse fraudeofficieren die misbruik van voorwetenschap moeten vervolgen, mogen het moeilijk hebben, hun Zwitserse collega's staan voor een vrijwel onmogelijke opgave.

Zo is de misbruiker van voorkennis strafbaar als hij beschikt over niet-openbare koersgevoelige kennis over een op handen zijnde overname of aankoop van een beursgenoteerde onderneming. Handel met inzicht in betere of slechtere niet-openbare cijfers van een bedrijf levert nauwelijks een strafbaar feit op. De Zwitserse toezichthouder op de beurshandel en het bankwezen wilden aangifte doen van een verdachte transactie van kledingbedrijf Charles Vögele Holding. Het bedrijf verkocht aan de vooravond van de presentatie van slechte cijfers op 5 december 2000 snel nog even een pakket aandelen. Daarna volgde de presentatie van matige cijfers en direct daarop zakte het aandeel diep weg, een daling van 29 procent. De toezichthouder ziet af van aangifte omdat de Zwitserse rechters gebruik van kennis over een winstval niet als een inbreuk op de wet zien.

Die zienswijze wordt voor een belangrijk deel gevoed door het bankgeheim waarop de Zwitserse financiële sector draait. Voor het speuren naar misbruik is namelijk het inzien van rekeningen een onmisbaar onderdeel.

In Nederland wordt koersgevoelige kennis niet beperkt tot overnames of aankopen, maar gaat het om koersgevoelige informatie over het bedrijf dat het effect uitgeeft of over de handel in dat effect, een ruimere opvatting dan de Zwitserse. Als gevolg van de strikte uitleg van de Zwitserse wet verklaarde Daniel Tewlin, hoofd van het Zwitserse fraudebureau in Zürich, vorige week tegenover het persbureau Bloomberg dat ,,het geen zin heeft om zaken te starten die zijn gebaseerd op voorkennis omtrent de bedrijfsresultaten, simpelweg omdat we geen schijn van kans maken''.

De Zwitserse toezichthouders hebben niet alleen binnen de eigen landsgrenzen een probleem. De strikte Zwitserse uitleg hindert andere landen. De Amerikaanse SEC en diens Italiaanse collega hebben recent Zwitserland om medewerking gevraagd bij het achterhalen van misbruik van voorkennis. Die medewerking wordt mondjesmaat gegeven, tot ergernis van onder meer de machtige SEC. Nederland heeft vergelijkbare ervaringen in het grootscheepse onderzoek naar fraude rond de beurshandel, de zogenoemde Operatie Clickfonds.

De Spaanse justitie kreeg Schmidheiny op de knieën. De topman van het cementbedrijf Holcim kocht aandelen van de Spaanse zinkfabrikant Asturiana de Zinc terwijl hij op de hoogte was van een aanstaande overname. Hij zat bij die onderneming in de directie.