'FNV geeft Den Haag een laatste kans'

Pal voor de verkiezingen schoot de FNV de zwaarbevochten basisverzekering voor de zorg af. Althans, zo leek het. Lodewijk de Waal geeft Den Haag nu toch nog een kans.

AMSTERDAM - Hij is toch een hoop gewend. Uiteindelijk werkt Lodewijk de Waal al dertig jaar bij de vakbeweging. Maar het verwijt dat 'zijn' FNV op 22 januari de stembusuitslag wilde beïnvloeden? ,,Soms worden je complottheorieën toegedicht, daar valt je de mond van open.''

Nu lekte het bericht dat de FNV afstand neemt van het Ser-akkoord over die basisverzekering natuurlijk wel op een markant moment uit: één dag voor die verkiezingen. Dus ligt het voor de hand dat CNV en MHP, broeders in de vakbondsstrijd, maar ook werkgeversorganisatie VNO/NCW direct een verkiezingsflirt vermoedden met PvdA-er Wouter Bos. Vooral omdat de grootste vakcentrale van het land ook aangaf hoe het met die basisverzekering wél moet: geheel volgens het principe 'de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten'. Geen nominale premie dus -waarbij iedereen hetzelfde betaalt- maar een inkomensafhankelijke premie -wie meer verdient, betaalt ook meer. En laat dat nu juist ook de boodschap zijn waarmee de PvdA-lijsttrekker toen door het land trok.

Maar volgens De Waal is er geen sprake van een één-tweetje. ,,Want wat hebben we nou eigenlijk gezegd? We zeiden niets anders dan wat al in het Ser-advies staat. Namelijk dat die basisverzekering er moet komen. Op één voorwaarde: er moet een 'efficiënte, zichtbaar doeltreffende én doelmatige compensatie' komen voor mensen die er op achteruit gaan.''

Maar vorige week was het verhaal nog dat u juist afwilde van de basisverzekering. Het vertrouwen in de politiek was zoek. 'Zo hoeft het niet meer', luidde letterlijk de kreet.

,,Inderdaad, zó hoeft het niet meer. Daarmee bedoelen wij: zoals het kabinet-Balkenende zich heeft gedragen, hoeft het dus niet meer. Want de fors gestegen ziektekostenpremies zijn slechts voor de helft gecompenseerd. Wat dat betreft, snap ik niet het verwijt dat wíj een bom onder het stelsel hebben gelegd. Dat deed het kabinet-Balkenende.''

,,Er moeten dus wettelijke garanties komen dat de mensen er bij zo'n basisverzekering niet op achteruit gaan. Als de politiek dat niet garandeert, dan ga ik mijn positie veranderen. Dan moet die premie geheel inkomensafhankelijk worden.''

U maakt nu een behoorlijke draai. Want vorige week viel er uitsluitend nog met u te praten over een zorgstelsel dat geheel was gefinancierd door inkomensafhankelijke premies, waarmee u in feite een streep haalde door een zwaar bevochten passage uit het Ser-akkoord.

,,Nee hoor, ik maak helemaal geen draai. Je moet het meer zien als 'De FNV geeft 'Den Haag' nog een laatste kans'. Als de politiek het Ser-advies écht uitvoert, inclusief compensatie, dan staan wij te juichen aan de zijlijn. Als die garantie uitblijft, zullen wij ons voegen bij diegenen die vinden dat de premie volledig inkomensafhankelijk moet worden. Ja, bij de PvdA dus.''

,,Laten we eerlijk zijn: van een kabinet CDA/VVD/LPF heb ik als het om compensatie gaat weinig te verwachten. Maar met een CDA/PvdA-kabinet ligt dat anders.''

,,Nou ja, ik heb wel eens gezegd dat ik wel minister van bijvoorbeeld ontwikkelingssamenwerking zou willen worden. Nee, geen Sociale Zaken of zo. Het is namelijk heel moeilijk je oude collega's in een geheel andere rol tegen te komen. Dat heb ik ook tegen Aart Jan de Geus (ex-CNV) gezegd: 'Dat moet je niet doen, joh'. Kijk maar naar Wim Kok, tijdens die wao-crisis van 1991. Wij hebben hem toen heel zwaar onder vuur genomen, juist vanuit het gevoel 'onze man laat ons in de steek'. Die rolwisseling was voor ons heel moeilijk, maar voor Kok natuurlijk ook.''