Gezocht: arrestatieteam en Mladic

De Amerikanen hebben er genoeg van: Belgrado moet stoppen met lijntrekken en eindelijk de hoofdverdachten van het Joegoslavië-tribunaal uitleveren. Het grote probleem voor Servië's premier Zoran Djindjic: wie gaat ze arresteren?

BELGRADO - Daags nadat Milan Milutinovic op het vliegtuig naar Den Haag was gezet, arriveerde de Amerikaanse gezant voor oorlogsmisdaden Pierre Richard Prosper in Belgrado. Als de Servische autoriteiten lovende woorden hadden verwacht, dan kwamen ze bedrogen uit: mooi, zei Prosper, en nu de rest.

Hij doelde daarmee onder anderen op voormalig Bosnisch-Servisch legerleider Ratko Mladic. Washington wil snel een punt kunnen zetten achter de activiteiten van het tribunaal, want het heeft inmiddels wel wat anders aan het hoofd. Prosper dreigde dat, als er eind maart niets is gebeurd, Belgrado verdere Amerikaanse hulp kan vergeten.

Met een ,,Ach, het is mooi, dat geld, maar als het niet komt, is het ook geen ramp'', deed premier Zoran Djindjic er nogal luchtigjes over. Maar tegelijkertijd is duidelijk dat ook hij van de zaak wil worden verlost. Iedere definitieve toenadering van Servië tot het Westen wordt immers geblokkeerd door de voortzeurende kwestie van het tribunaal.

Deze week werd Belgrado daaraan opnieuw herinnerd door Walter Schwimmer, secretaris-generaal van de Raad van Europa. Die voegde een nieuwe eis toe aan Joegoslavië's eventuele toetreding tot de Raad: eerst Mladic in het Scheveningse gevang.

De grote vraag is echter op wie Djindjic kan rekenen om de verdachten te arresteren. Normaal is dat het werk van een speciale elite-eenheid van de Servische politie, beter bekend als de Rode Baretten. Zij waren het die Slobodan Milosevic arresteerden, nadat ze in oktober 2000 een eind hadden gemaakt aan diens regime. Dat wil zeggen: Zoran Djindjic was met toenmalig commandant Milorad Lukovic overeengekomen dat zijn eenheid zich afzijdig zou houden.

Maar de liefde is bekoeld. Volgens analisten voelen Lukovic en een deel van zijn mannen zich verraden. ,,Ze hadden verwacht dat na de overdracht van Milosevic de wereld wel genoeg zou hebben van de Balkan. Tot hun grote verbazing was dat niet het geval'', aldus een zegsman.

Hoofdaanklager van het tribunaal Carla Del Ponte en anderen blijven aandringen, en dreigen zelfs met nieuwe aanklachten. Daarbij vallen ook namen van Rode Baretten, Lukovic incluis, die veel vuil werk zouden hebben opgeknapt in de oorlogen in Bosnië en Kroatië.

Lukovic is nu met pensioen, maar heeft nog steeds veel invloed, zowel bij de politie als elders. Daarom ook ontsloeg Djindjic vorige week de twee hoogste bazen van de dienst, die opdracht had Mladic' verblijfplaats te achterhalen. Ze zouden goede contacten hebben met Lukovic.

Bij zijn pogingen Lukovic onschadelijk te maken kreeg Djindjic de afgelopen dagen 'hulp' uit, op zijn zachtst gezegd, opmerkelijke hoek. Ljubisa Buha, een 'controversieel zakenman', zoals de Servische media dat nogal omfloerst noemen, kwam met een reeks aantijgingen. Zo stelde hij Lukovic verantwoordelijk voor de ontvoering en dood van Ivan Stambolic, ooit goede vriend en leermeester van Milosevic, totdat die hem eind jaren tachtig aan de kant zette. Ruim twee jaar geleden, vlak voor de verkiezingen die uiteindelijk tot Milosevic' val zouden leiden, werd Stambolic ontvoerd. Sindsdien is niets meer van hem vernomen. Buha zei zijn beschuldigingen kracht bij te willen zetten door als getuige op te treden in een eventuele rechtszaak.

Hardnekkige geruchten willen dat er hechte relaties (hebben) bestaan tussen Djindjic en Buha, die behalve als controversieel zakenman, ook wordt aangeduid als het hoofd van de Surcin-clan, een sterke criminele organisatie. Djindjic heeft dat steeds ontkend. De afgelopen dagen hield hij zich op de vlakte, terwijl Lukovic en Buha elkaar via de media te lijf gingen, en zich een weinig verheffend schouwspel ontvouwde.

Volgens sommige analisten probeert Djindjic Lukovic en Buha tegen elkaar uit te spelen, in de hoop dat ze elkaar de das omdoen. Op die manier zou hij zowel zijn greep herstellen op de Rode Baretten als zijn eigen naam zuiveren. Een gevaarlijk spel, aldus een zegsman, waarvan de uitkomst onzeker is.

Voorlopig lijkt Ratko Mladic nog even 'veilig' in zijn schuilplaats. In de woorden van minister van buitenlandse zaken Svilanovic: ,,Het vaststellen van zijn verblijfplaats en zijn arrestatie zijn nogal problematisch''.