Lawaaipapegaai in Gedichtentrein

Op de vierde Gedichtendag reed gisteren voor het eerst een Gedichtentrein door het land. Van Rotterdam naar Groningen.

Op station Rotterdam Centraal kuieren de dichters Ruben van Gogh en Gerrit Komrij in eerste instantie rustig rond. Niemand die ze herkent, geen poëziefan die om een handtekening komt vragen. ,,Dat is het mooie van poëzie: je hebt wel rock-'n-roll, maar geen gedoe'', zegt Van Gogh.

Dichter des Vaderlands Gerrit Komrij is intussen toch herkend en staat gedwee een gedicht voor te dragen tussen de Bruna en de Pizzahut in de stationshal. Even later arriveert op spoor 11 de Gedichtentrein die om 11.37 uur naar Groningen zal vertrekken.

Drie eersteklas coupés zijn ingericht als intieme poëziecabines, waarin zes dichters uit hun werk voordragen voor een piepklein publiek. Naast Komrij en Van Gogh zijn nu ook Hagar Peeters, Alfred Schaffer, Mustafa Stitou en Menno Wigman gearriveerd. ,,Zijn hier nog ergens dichters?'', vraagt een jonge radioverslaggeefster.

Als de trein zich in beweging zet, buitelen de journalisten over elkaar heen in het nauwe gangpad. Op elke dichter zijn er minstens vijf fotografen en drie cameramannen. Flits, flits, en daar zwaait weer een microfoon onder de neus van een dichter. ,,Ik ben blij dat ik mijn haar gewassen heb'', zegt Sascha Le Lorge (25). Zij woont in Groningen en is, om in deze trein te kunnen stappen, vanochtend vroeg speciaal naar Rotterdam gekomen. Le Lorge: ,,Ik hou heel erg van het voorgelezen gedicht. Maar een lezer ben ik niet.'' Wat zij wel jammer vindt, is dat elk gedicht maar een keer wordt voorgelezen; dat beklijft toch niet zo goed.

'Ding dong', daar knalt de intercom dwars door een voordracht heen. Een metalige stem, getraind in vertragingen en 'de NS zet bussen in', roept om: 'Vandaag kunt u poëzie ontmoeten, zelfs in de trein'.

Gerrit Komrij leest in zijn coupé onverstoorbaar door:

Je droomde dat je reisde in een trein...

Hij probeert de gedichten die hij leest een beetje aan te passen aan het publiek: ,,Bij oudere dames hou ik de smerigheden achterwege, bij jongere dames heb ik het wat meer over de liefde.''

Kitty Hoedjes (49), gehuld in een warme panterjas, geniet met volle teugen van haar ritje in de Gedichtentrein: ,,Ik ben vandaag jarig en dit is een prachtige manier om het te vieren''. Hoedjes is het gewend om voorgelezen te worden, thuis door haar man Roel. Hier moet ze het even doen met Ruben van Gogh. Uit zijn gedicht 'Echo's van Hamelen of een olijke fabel', dat vandaag in een oplage van 100000 exemplaren onder treinreizigers is verspreid:

Daar komt vanuit het blote niets

Een lawaaipapegaai aangevlogen:

type grote snavel,

Kop met kuif (niet kaal - red.),

keurig in de veren (...)

Het is een geëngageerd gedicht over een lawaaipapegaai die legers lemmingen op de been brengt. ,,Je gebruikt veel binnenrijm, hè'', zegt treinreizigster Olga van Akkeren. ,,De klanken doen mij denken aan een golfslag.'' Dat vindt Van Gogh nu juist zo leuk aan deze persoonlijke setting: ,,Je kunt direct reageren op vragen, een beetje met mensen kletsen. Anders wordt poëzie voordragen al gauw een trucje.''

Ook machinist Marco Ottema is even neergeploft, om een beetje sfeer te proeven. ,,Dit soort dingen moet veel meer gebeuren, in deze koude, kille dagen. Anders is het hier zo'n saaie boel, met mopperende mensen.'' Hij luistert naar het gedicht 'Grote mannen' van Mustafa Stitou:

Het godshuis in het winkelcentrum daar gaat het niet goed mee

Berbers en bergbewoners kunnen elkaars bloed wel drinken

Dat gedicht doet Ottema dan weer niet zoveel: ,,Mij pakt het niet, maar ik doe het hem ook niet na, hoor''.

In een aangrenzende coupé probeert Menno Wigman zijn liefdespoëzie door al het lawaai van passagiers en denderende wielen heen te schreeuwen:

Ik hou van jou,

in jou vind ik een bed...

Een conducteur valt met een goedgemutst 'Goeiemorregen!' binnen, juist als Wigmans gedicht een gevoelige climax nadert. Hij verontschuldigt zich meteen voor zijn interruptie, maar Wigman neemt het hem niet kwalijk: ,,Het moet voor u ook een verwarrende dag zijn''.

De jonge dichter Alfred Schaffer vindt de intieme sfeer in de cabines prachtig: ,,Ik vind het mooi de lezers de ogen te zien sluiten''.