Stem van PvdA-fractie weegt zwaar

DEN HAAG - Zijn kantoor heeft kamervoorzitter Frans Weisglas nog niet opgeruimd, al kan dat aan het eind van de middag nodig zijn. Want vandaag kiest de nieuwe Tweede Kamer opnieuw een voorzitter uit haar midden. Weisglas (VVD) moet het opnemen tegen twee zwaargewichten, Gerda Verburg (CDA) en Thom de Graaf (D66).

De 56-jarige Weisglas is nu een krappe acht maanden voorzitter. Bij de vorige verkiezingen stelde hij zich kandidaat voor het voorzitterschap, zonder zich iets van partijmores aan te trekken. Zijn fractievoorzitter, Zalm, kwam toen formeel met een andere kandidaat, oud-minister Jorritsma, op de proppen. Met Weisglas' actie voor een onafhankelijke kandidaatstelling kreeg hij veel sympathie en daardoor won hij ook van zijn partijgenote Jorritsma en de LPF'er Janssen-Van Raay.

De verkiezing zal deze keer anders verlopen. In de afgelopen maanden is Weisglas druk bezig geweest. Zo is het Binnenhof door de vele bedreigingen van politici veranderd in zoals hij zei: een vesting. En Weisglas is enthousiast, gedreven en vol plannen om het parlementaire werk te vernieuwen en dichter bij de burgers te brengen. Hij heeft voorstellen liggen om de parlementariërs meer de provincie in te sturen. Hij wil dat er in elke provincie een kantoor komt, waar commissies bijeen kunnen komen om te vergaderen over regionaal onderwerpen.

Maar in de hectiek van de afgelopen maanden werd er ook regelmatig geklaagd vanuit de kamerbankjes over de stijl van deze kamervoorzitter. De ene keer was hij te streng, dan weer te los. En soms ventileerde hij persoonlijke opvattingen, waarmee hij bewindslieden of kamerleden bruuskeerde.

Weisglas zal het deze keer dan ook niet van de sympathie-stemmen moeten hebben. De VVD'er wil zelf opnieuw een 'sportief en democratische' strijd aangaan. Vandaag krijgt Weisglas wel de steun van zijn eigen fractieleider Zalm. En die heeft de andere 26 VVD-kamerleden gemeld ervan uit te gaan dat ze allemaal op Weisglas gaan stemmen.

Zo'n vorm van partijsteun krijgt ook de 45-jarige Gerda Verburg van het CDA. Alleen daardoor kan zij al automatisch op 43 CDA-stemmen rekenen. De oud-vakbondsbestuurder heeft aangekondigd dat onder haar leiding de Tweede Kamer zich moet gaan toeleggen op gesprekken die ook 'in de kroeg, de kantine en in de kerk' worden gevoerd. Geen debatten op details, maar uitsluitend op hoofdlijnen, wil ze. Verburg was afgelopen jaar vice-fractievoorzitter én vice-kamervoorzitter. Ze heeft bovendien het voordeel dat ze vrouw is.

Ervaren en deskundig is ook de laatste kandidaat, oud-lijsttrekker Thom de Graaf van D66. De 45-jarige De Graaf pleit met zijn partij al jaren voor democratische vernieuwing en meer transparantie in de politiek. Hij wil dat de Kamer meer op hoofdlijnen gaat discussiëren. De Graaf zal het vooral van zijn kwaliteiten moeten hebben, want de steun van enkel vijf D66-fractiegenoten is niet genoeg om kamervoorzitter te worden.

Weisglas dwong vorig jaar de Tweede Kamer om open verkiezingen te houden, waarbij elk kamerlid zelf mag bepalen wie hij als voorzitter kiest. VVD en CDA stappen daar nu weer van af. Cruciaal voor de uitslag wordt daarom de keuze van de 42-koppige fractie van de PvdA. Stemmen zij allen op de CDA-kandidaat om de toekomstige coalitiepartner te plezieren, of bepaalt ieder het voor zich?

PvdA-fractieleider Bos heeft echter gezegd dat hij de fractie vrijlaat in hun keuze. Daarmee wordt het ongewis wie vanavond de nieuwe kamervoorzitter is.