Nederland koos voor een rechtse coalitie

Henk van de Berg heeft zelden een grotere politieke onzin gelezen of gehoord dan de stelling van vorige week. 'Een rechtse coalitie is minachting van de kiezer', luidde de stelling. Maar zo'n coalitie is volgens Van de Berg juist de wil van de kiezer.

Van de Berg is bepaald niet de enige die zich heeft geërgerd aan de stelling van de week. In soms zeer heftige bewoordingen spuwen deelnemers aan het Trouw-debat hun vuur over de 'vooringenomenheid' en 'arrogantie' die uit het gespreksonderwerp zou spreken. Een stelling met een behoorlijk 'onderbuikgehalte', gebaseerd op 'wishful thinking' van de linkse politici en andere linkse krachten in de samenleving. En dat allemaal om het CDA op de knieën te krijgen en te buigen naar de PvdA van Bos. Sommigen menen zo weer te zien waar Trouw in de discussie staat: met het hart links.

Voor de goede orde: de stelling geeft niet de mening van de krant weer, die moet discussie uitlokken. En dat is afgelopen week uitstekend gelukt. Niet vaak maakte een stelling zo veel opwinding los. En niet vaak zijn er zo veel argumenten 'tegen' aangevoerd. 'Hogere inlegkunde' noemt Arjen de Groot de stelling, 'ingegeven door de waan van de dag en vaak niet gespeend van eigenbelang. De basisregel van de democratie is: de (of een) meerderheid van stemmen telt.' Denken dat twee partijen samen moeten gaan regeren omdat ze toevallig de grootste zijn, vindt Henk van der Woerd nou minachting van de kiezer.

De kamerverkiezingen van 22 januari hebben volgens de meeste deelnemers duidelijk gemaakt dat Nederland -net als op 15 mei vorig jaar- in ruime meerderheid opteert voor een centrum-rechts kabinet. 'Het volk heeft gesproken, Nederland heeft rechts gestemd'. Zo klaar als een klontje, meent R. Kuiper.

Er moet een coalitie komen van CDA met VVD, is de hoofdtoon in het debat. En met LPF, zij het dat die naam niet altijd even van harte wordt genoemd. Maar de nalatenschap van Pim Fortuyn is niet weggevaagd, zo redeneert H. Scholtens. De LPF heeft haar evenwicht hervonden, meent W. Weijland en verdient voor een hoop CDA-stemmers een tweede kans. 'Een nieuw schot zeker waard', meent Marcha van der Meer.

De partijen van het kabinet-Balkende-I hebben met 80 zetels een meerderheid in de Tweede Kamer. Het beleid dat in het strategisch akoord is neergelegd, oogt stabiel en dat kun je volgens de meeste deelnemers van een kabinet met PvdA niet verwachten. 'Puur feitelijk is Balkenende-I door de kiezers niet gestraft', schrijft Willem Reitsma.

Balkenende zit dus op dit moment bij informateur Donner eigenlijk met de verkeerde man aan tafel, vinden velen. Dat is pas minachting van de kiezer, meent Peter Polling. 'Als je ervan uitgaat dat mensen op het CDA gestemd hebben met de gedachte dat Balkenende het rechtse beleid wil voortzetten, dan is het eerder kiezersbedrog om de PvdA nu bij de coalitiebesprekingen te betrekken.'

Ook van Leo Anholts had Balkenende allereerst de mogelijkheid van een rechtse coalitie moeten onderzoeken: 'Dat is de wens van de meerderheid in dit land. Hoe kun je anders nog spreken over normen en waarden?'

J. Eikelenboom berispt Balkenende dat hij na de verkiezingen een andere koers vaart dan in de campagne. CDA en VVD hadden meer geduld moeten hebben met de 'door de dood van Fortuyn in verwarring gebrachte verweesde fractie van de LPF', Balkenende had de LPF niet 'ongeloofwaardig' moeten noemen en Zalm had zich niet mokkend uit de formatiebespreking moeten terugtrekken: 'Dan had het beleid van het demissionaire kabinet voortgezet kunnen worden.'

Jan Willem Rotteveel is blij dat hij niet op de VVD heeft gestemd: ,,Het is juist Zalm die zijn kiezers minacht, door meteen na de verkiezingen te zeggen dat zijn partij met 20 procent van de kiezers in de oppositie moet. Ik zou me achteraf belazerd voelen.''

In de meeste bijdragen wordt sterk afgedongen op de zetelwinst van de PvdA. Bos is een vlotte prater, hij heeft een lief snoetje en sportieve kleren. Maar hoe betrouwbaar is hij eigenlijk, vraagt men zich af. Wat vinden de gestaalde kaders binnen de PvdA van zijn beloften uit de campagne en hoe zullen 'Femke en Jan M.' hem straks te grazen nemen als hij concessies moet doen aan het CDA? Een zwalkende partij, vindt S. van de Berg. Waarom is het CDA de grootste partij gebleven? Omdat Balkenende zich vóór de verkiezingen duidelijk heeft uitgesproken voor een coalitie met de VVD en niet met de PvdA.

Er zijn ook pleidooien voor een snelle formatie van een CDA-PvdA-kabinet. 'Als het CDA eerder zoveel fatsoen had om de LPF na hun overwinning niet te negeren, dan nu zeker niet voor de PvdA', vraagt George Ockeloen zich vertwijfeld af. En Henk Zandvliet denkt dat 'twee moderne, jonge kerels' als Balkenende en Bos, 'die het beste met het land voor hebben', tot goede afspraken moeten kunnen komen. 'Het is toch te gek wanneer krampachtig geprobeerd wordt om met LPF of D66 tot een numerieke meerderheid te komen.' Maar volgens C. Zwart leidt 'een gedwongen huwelijk zelden tot iets goeds -eerder tot een instabiele regering.'

Maar de wil van de kiezer dan? 'De kiezer bestaat niet. De kiezer heeft gestemd maar niets bedoeld met een uitslag. Er is alleen een zetelverdeling', vindt Ron Bally.