Mohammed

Al meer dan vijf jaar maakt Arjan Visser interviews voor Trouw via een even simpele als doeltreffende formule: hij legt zijn geïnterviewden - mensen uit de kunsten, de politiek, de literatuur - de tien geboden voor.

De bundeling van Vissers interviews is een ode aan het atheïsme. Bijna iedere geïnterviewde ontkende, in meer of minder zachtaardige bewoordingen, het geloof in de oude God, al presenteerde ook bijna iedereen wel weer een nieuwe, zelfbedachte variant. Anna Enquist noemde het geloof in God een collectieve psychose, Freek de Jonge zei: 'Een God is een hulpmiddel, een verzinsel' en Jort Kelder stelde voor een VN-leger op de paus af te sturen.

God, Jezus, niets is meer heilig, lijkt het wel. Maar aan heiligschennis zijn we gewend geraakt. Nergens volgden publieke reacties. Na de uitspraken van Enquist en Kelder en al die andere fors blasfemerende Nederlanders bleef het dood- en doodstil. In de vijf jaar dat Arjan Visser athe-

isten aan het woord liet is er nimmer tumult ontstaan over zijn interviews.

Tot nu toe dan.

Afgelopen zaterdag legde Arjan Visser ook aan Ayaan Hirsi Ali de tien geboden van Mozes voor. Het werd een bijzonder interview, relativerend, met schokkende details over een koranleraar die haar een schedelbasisfractuur slaat, en over de wig die haar breuk met het geloof tussen haar en haar familie heeft geslagen.

'Zoals kinderen op een dag begrijpen dat Sinterklaas niet bestaat, zo accepteerde ik dat ik van Hem niet veel hoefde te verwachten', antwoordt ze bij het eerste gebod.

Na een leven vol dwang en pijn en excessen in naam van Allah had Hirsi Ali besloten dat het haar god niet meer was.

Bekend terrein in Nederland, al stelt de mate van pijn die Hirsi Ali beschrijft de gruwelverhalen van Maarten 't Hart en Jan Wolkers wel wat in de schaduw. 'Mijn geloof is een geloof van angst geweest.' Tamelijk nuchter beschrijft ze vervolgens wat daden van de profeet Mohammed die eveneens vallen na te lezen in de voortreffelijke bundeling studies en artikelen, samengesteld door Ibn Warraq: The Quest for the historical Muhammad.

Dat Mohammed geen zachtzinnige profeet à la Jezus was, is inmiddels wel bekend - voorzover Mohammeds bestaan überhaupt bewezen is - en Hirsi Ali wijst op voorbeelden. 'Kennelijk is dat de leer van Mohammed: het is geoorloofd om het kind van je beste vriend af te pakken. Mohammed is, gemeten naar onze westerse maatstaven, een perverse man. Als je niet doet wat hij zegt loopt het verkeerd met je af. Dat doet mij denken aan al die megalomane machthebbers uit het Midden-Oosten: Bin Laden, Khomeini, Saddam. (...) Vind je het vreemd dat zoveel moslimmannen gewelddadig zijn?'

Voor het eerst in vijf jaar: tumult om de Tien Geboden. Moslimorganisaties willen Hirsi Ali aanklagen wegens blasfemie. Haci Karacaer, directeur van Milli Görüs, nog geen drie weken geleden het trotse onderwerp van een Volkskrant-bijlage omdat hij de voortrekker zou zijn van de liberalisering van zijn Turkse moslimfundamentalistische organisatie, noemt Hirsi Ali's opmerkingen 'beneden alle peil'. Een centrale figuur in een godsdienst kun je volgens hem niet op die manier kleineren.

Abou Jahjah, die om onduidelijke redenen de eer te beurt viel om in de laatste aflevering van Nederland Kiest op zijn gemak de doelstellingen van de Nederlandse afdeling van zijn groepering toe te lichten, sist: 'Van de islam moet ze afblijven!' Twee glazig knikkende journalisten van Nova (Rottenberg en Van Nieuwkerk). Niemand onderbreekt hem als hij Hirsi Ali karakteriseert als een getraumatiseerde vrouw die therapie nodig heeft; met wie hij niet eens meer in debat wil.

Ze moet gewoon van de islam afblijven! zegt Jahjah nogmaals.

Rottenberg probeert hier toch de vinger achter te krijgen. Want hoezo: 'moet'? Abou Jahjah ontwijkt hem.

Als je het interview goed leest is Hirsi Ali's kritiek op haar voormalige religie vooral een kritiek op de letterlijkheid waarmee moslims het heilige verhaal interpreteren. Diezelfde kritiek oefent zij uit op het letterlijk nemen van het scheppingsverhaal. Maar niemand die het daarover heeft. Abou Jahjah wordt door de twee verslaggevers van Nova de vrije hand gelaten - en op de voorpagina's van de kranten maandagochtend wordt de komst van Jahjah's Nederlandse partijafdeling droogjes gemeld, maar Hirsi Ali's uitspraken met kritiek en verdachtmakingen omgeven.

Niemand schijnt ook veel belangstelling te hebben voor het feit dat onze nieuwe vriend Jahjah vrijdagavond in het programma Krachtstroom nog zonder plichtplegingen de aanslagen op het WTC toejuichte. Collateral damage noemde hij de doden, want in een oorlog zoals de zijne vallen er nu eenmaal burgerdoden.

Welke oorlog vroeg een van de anderen: Jort Kelder of Yoeri Albrecht. Van de moslims versus het Westen soms? Ja, de oorlog tegen de zionisten en Amerika, zei hij.

Hierover geen tumult later in de pers. Nergens wordt bij mijn weten momenteel onderzocht of dergelijke uitspraken te vervolgen zijn.

Er lijkt maar één conclusie mogelijk: men wil Abou Jahjah te vriend houden, en Hirsi Ali moet nu maar eens haar mond houden.

Alles mag in Nederland - maar niet alles.

De Groningse geschiedenisstudent Voskuilen schreef in een opzienbarend boek dat Paulus, de grondlegger van het christendom, een Romeins spion was, en de internationale wereld van historici keek geïnteresseerd op. De Italiaan Carotta schreef ook een boek, en de internationale wereld van historici keek weer geïnteresseerd op. Volgens Carotta had Jezus zelfs helemaal niet bestaan maar was hij een verbastering van Julius Caesar. Geen christen liep te hoop. En Femke Halsema vond er helemaal niks van.

Wanneer het Mohammed betreft, ligt het anders. Ayhan Tonca van de belangrijkste Turkse moskee-organisatie TICF merkte in Het Parool op: 'Het zal mij dan ook niet verbazen dat zij [Hirsi Ali] binnenkort een fatwa uitgesproken krijgt (...) dat Nederland weer met een politieke moord te maken krijgt (...) zij schept zo wel de voorwaarden voor dit soort extremisme.' En Femke vond Hirsi Ali's uitspraken 'getuigen van slechte smaak'.

In Nederland bestaat kennelijk groot respect voor intolerantie wanneer deze van moslims afkomstig is.