'Vooral het CDA moet het ontgelden'

Ruim twintig jaar geleden nam premier Van Agt al afscheid van 'het eens bevriende dagblad Trouw'. Het is deze week nog eens vastgesteld door het bureau Publistat, dat deze en andere kranten onderzocht: ,,Vooral het in de peilingen succesvolle CDA moet het ontgelden''. Het bevestigt bange vermoedens van enkele lezers. ,,Ik meende dat Trouw achter het CDA staat, zoals het vroeger de ARP een warm hart toedroeg'', schrijft een abonnee uit Heerenveen. ,,Mijn vraag is: is Trouw op weg om ook overgenomen te worden door de linkse kerk?''

Wie het onderzoek nader bekijkt (www.publistat.nl) moet echter vaststellen dat zowel Trouw als het CDA zich daarbij in 'goed gezelschap' bevindt: alle landelijke kranten zijn vrijwel even negatief, met uitzondering van 'de relatief milde Telegraaf'. En alle grote politieke partijen worden volgens Publistat overwegend negatief benaderd. Het verschil met VVD en LPF is hoogstens één artikel.

,,Kranten blijken zeer cynisch over de partijen en politici'', aldus de tweede conclusie van het bureau. Het is een wel erg grove bevestiging van vooroordelen op basis van een mager onderzoek. Publistat beperkte zich tot commentaren en columns vanaf 9 december. Zo kwamen tien artikelen in Trouw in aanmerking, waarvan er acht de kwalificatie negatief en twee positief kregen. Afgezien van het feit dat lezers de partijdigheid van een krant veel eerder zoeken in de selectie van nieuwsberichten en foto's, in koppen en bijschriften, is het een groot misverstand kritisch te verwarren met negatief, laat staan met cynisme.

Het is in verkiezingstijd voor de partijen van het grootste belang dat zij zich zo goed mogelijk presenteren en voor de media dat zij daarbij zo goed mogelijk substantie van gebakken lucht proberen te onderscheiden. Daar is een belangrijke reden voor: de kiezer moet kunnen weten waarop hij stemt. De schrijvers van commentaren en columns zijn daarbij extra gespitst op de vraag waar het wringt, waar de spanning zit tussen politieke beginselen en politieke opportuniteit. Het zou pas van cynisme getuigen als de media daar geen energie meer in zouden steken. En dat doen ze juist volop.

In de bewuste periode heeft de krant overigens vier hoofdartikelen geplaatst waarin het CDA een prominente rol speelde. Wij vermoeden dat de onderzoekers op twee daarvan het stempel negatief hebben gezet: het verwijt dat premier Balkenende te dubbelzinnig de islam benadert en dat CDA-minister De Geus goede sier wil maken met eerder verworpen voorstellen van de PvdA. De overige twee kun je moeilijk negatief voor deze partij noemen: kritiek op het pleidooi van Brinkman en Van Agt voor een zakenkabinet en instemming met opening van het CDA naar de PvdA.

Terug naar de vraag van de lezer: staat Trouw (nog) achter het CDA? Het korte antwoord luidt: neen, de krant staat achter geen enkele partij. Niet uit vrees bij het bekennen van kleur lezers ter rechter- of linkerzijde te verliezen, maar omdat de krant de lezer de beste dienst bewijst door ongebonden te zijn, door kritisch na te gaan hoe partijen hun gedachtegoed in praktijk willen brengen. Dat is belangrijker dan de vele behartenswaardige woorden in partijprogramma's. Het verklaart ook waarom wij relatief veel aandacht besteden aan sommige kleinere partijen, vaak het geweten van hun ideologisch wendbaardere grote broers.

Iets van de teleurstelling die Van Agt begin jaren tachtig verwoordde, duikt nog wel eens op in de wandelgangen van het Binnenhof. Maar vertegenwoordigers van het CDA staan daarin niet langer alleen; ook leden van andere partijen menen soms een claim te kunnen leggen op de krant op basis van hun informatie over de politieke voorkeuren van onze lezers. Maar de meesten beseffen de deugd van onafhankelijkheid.

Dat is iets anders dan kleurloosheid. Wie de krant leest weet in welke stromingen zij meer van waarde herkent; dat zij bijvoorbeeld dichter staat bij degenen die solidariteit als wezenlijk uitgangspunt nemen (en dus ook kritischer kijkt naar wat daarvan komt). Een iets langer antwoord zou dan ook kunnen luiden: de krant staat achter geen enkele partij en zeker niet achter de VVD.