Crisis Irak splijt Europese Unie

BRUSSEL - De brief waarin acht Europese leiders zich solidair verklaren met Washington in de kwestie-Irak, heeft kwaad bloed gezet in andere Europese hoofdsteden. Frankrijk en Duitsland werden gepasseerd. Huidig EU-voorzitter Griekenland wist van niets. Nederland was wel gevraagd, maar weigerde in te gaan op het verzoek.

De publicatie van de brief gisteren in twaalf Europese kranten, heeft de kansen om met één stem over Irak te spreken om zeep geholpen.

Maandag, bij een vergadering van de EU-ministers van buitenlandse zaken, bleek al dat de animo gering is om op Europees niveau een diepgaand debat te houden over Irak. Door de onderlinge meningsverschillen werd volstaan met een neutrale verklaring, waarin meer tijd werd gevraagd voor de wapeninspecteurs om hun werk te doen.

De open brief van de 'bende van acht' -Groot-Brittannië, Italië, Spanje, Denemarken, Portugal, Polen, Hongarije en Tsjechië- wordt gezien als een poging om Frankrijk en Duitsland te isoleren. Berlijn wil onder geen beding een oorlog, Parijs houdt een slag om de arm. Volgens Frankrijk zijn er onvoldoende bewijzen om militair ingrijpen te rechtvaardigen.

Het Elysée in Parijs bagatelliseert de actie. Volgens de woordvoerder van de Franse regering heeft maar een minderheid van de Unie en de nieuwe lidstaten de brief ondertekend. De regering van de Duitse bondskanselier Schröder heeft de Europese Unie gisteren opgeroepen een gemeenschappelijke buitenlandse politiek te vormen.

Het Europees parlement keurde gisteren een resolutie goed waarin staat dat ,,de overtredingen van VN-resolutie 1441, die thans door de inspecteurs ten aanzien van massavernietigingswapens zijn vastgesteld, geen rechtvaardiging vormen voor militair ingrijpen''.

De huidige voorzitter van de Europese Unie, Griekenland, wist niet dat regeringsleiders van acht Europese landen hun steunbetuiging aan de Amerikaanse president Bush zouden uitspreken. Dat terwijl premier Simitis woensdag nog had gebeld met zijn collega's in Londen en Rome, twee initiatiefnemers van de brief.

Het eenzijdig optreden van de acht leiders dreigt een lijn te trekken tussen het 'oude' en het 'nieuwe' Europa, zoals de Amerikaanse minister van defensie Donald Rumsfeld eerder had gezegd. De Belgische premier Verhofstadt trok gisteren fel van leer tegen Rumsfeld.

Het oude Europa is volgens Verhofstadt het Europa van nationalisme en van landen die hun conflicten alleen met oorlogen konden oplossen. Het nieuwe Europa kiest voor vredelievende oplossingen, aldus premier Verhofstadt gisteren.

Uit een enquête onder 15000 burgers in 30 landen, blijkt dat acht op de tien Europeanen tegen een oorlog is. In de huidige vijftien Europese lidstaten wil 82 procent geen militair ingrijpen, in de 13 toekomstige lidstaten is 75 procent tegen. Olie is volgens een meerderheid de echte reden voor militair ingrijpen.