Laat inspectie doorgaan

Wanneer Bush zijn oorlog krijgt, zijn er twee mogelijkheden. Saddam Hoessein gebruikt massavernietigingswapens, of hij gebruikt ze niet.

Wanneer hij ze gebruikt, omdat hij zijn vijanden een laatste klap wil toebrengen, heeft dat lugubere gevolgen voor de Iraakse bevolking, voor de Amerikaanse soldaten, voor de omringende landen. Het onheil, waarvoor Bush de wereld wilde behoeden, chemische en bacteriologische vernietiging, roept hij door zijn oorlog juist over ons af.

Ik beschouw dat als een gewichtig nadeel van militaire actie, al zal dat door Amerikanen wel afgedaan worden als een teken van karakterzwakte, gevolg van oud-Europees denken. Overigens kunnen zij dan wel tevreden hun gelijk incasseren: Saddam Hoessein bezat inderdaad massavernietigingswapens. Ik blijf erbij dat er andere, minder desastreuze manieren zijn om dat bewijs te leveren.

Het kan ook zijn dat Saddam Hoessein in geval van oorlog geen massavernietigingswapens gebruikt. Omdat hij achteraf toch niet zo'n irrationele, suïcidale dictator is als wij denken, of omdat hij gewoon niet over die wapens of de noodzakelijke transportmiddelen beschikt. In dit laatste geval komt de rechtvaardiging van de oorlog ernstig op losse schroeven te staan. Irak plat gebombardeerd, maar nog steeds blijven de massavernietigingswapens zoek, uitgezonderd dan de vondst van grondstoffen die ook voor vreedzame doeleinden (kunstmest, insectenbestrijdingsmiddelen) gebruikt kunnen worden.

Zo bezien is vanuit het perspectief van bestrijding van het gevaar van massavernietigingswapens oorlog hoe dan ook een verslechtering ten opzichte van de huidige situatie, en deze moet dan ook gecontinueerd worden. Die situatie wordt gekenmerkt door de aanwezigheid van VN-wapeninspecteurs in Irak. Hun functie is op zijn minst tweeërlei. Zij speuren naar de verboden wapens, en kunnen erop toezien dat deze, indien aangetroffen, vernietigd worden. Nog belangrijker is het dat deze inspecteurs het goede gedrag van Saddam Hoessein garanderen. Zolang ze aanwezig zijn, zal de dictator hoe dan ook afzien van het gebruik van massavernietigingswapens. Ik steun dus het standpunt van de Veiligheidsraad: laat de VN-inspecteurs hun werk doen. En bindt hun werkzaamheid juist niet aan een termijn. Immers, zolang als deze inspecteurs in Irak zijn is het gevaar van Saddams vernietigingswapens bezworen. Laten we ons niet vergissen in de politieke betekenis van deze VN-inspecteurs. In een bittere dictatuur bewegen zij zich vrij en hebben overal toegang. Op zichzelf is dat al een unieke situatie, met bijzondere gevolgen. De handelingsvrijheid en dus ook het prestige van de dictator worden er door aangetast. Dat kan voor Saddams positie niet zonder gevolgen blijven.

Hoe omvangrijker de groep VN-inspecteurs, hoe permanenter hun aanwezigheid en hoe meer zij hun werk in het volle licht van de internationale publiciteit doen, des te meer wordt Saddam Hoessein feitelijk, hoewel informeel, onder curatele van de internationale gemeenschap gesteld. Zo kan een dictator ook op den duur onschadelijk gemaakt worden.

Het mandaat van VN-troepen in ex-Joegoslavië wordt ook steeds stilzwijgend verlengd omdat hun aanwezigheid een heilzame invloed heeft op de ontwikkelingen daar. Waarom zou dat in Irak niet mogelijk zijn?

Bush wil een einde aan de werkzaamheden van de VN-inspecteurs, want dan immers kan hij zijn oorlog beginnen. Een oorlog die Bush kennelijk hoe dan ook wenst. De wereldeconomie heeft Bush door zijn oorlogsdreiging in een diepe inzinking gemanoeuvreerd.

Wanneer zijn oorlogsretoriek en zijn oorlogsvoorbereidingen niet tot een militaire overwinning leiden, heeft hij niets om zijn beleid te rechtvaardigen. Vervelend voor hem, maar voor de rest van de wereld nog geen reden hem blind te volgen.