Kruistocht tegen de islam?

In de vele reacties op de uitspraken van Ayaan Hirsi Ali over de profeet Mohammed werd enkele keren ook de vraag gesteld naar de beweegredenen van Trouw het interview met haar zo af te drukken. Het antwoord werd daar direct bijgeleverd: sensatiezucht, olie op het vuur. Vooral het besluit om op de voorpagina ('Hirsi Ali: Mohammed is een pervers tiran') naar het interview te verwijzen, moest het ontgelden.

Het artikel van Arjan Visser in de reeks Tien Geboden is de weerslag van een uitvoerig gesprek waarbij de Geboden als leidraad dienden. Zij kreeg voor publicatie inzage in de tekst om er zeker van te zijn dat haar opvattingen juist waren weergegeven. Enkele passages werden in overleg licht aangepast. Zij heeft gezegd wat zij wilde zeggen.

Dat Hirsi Ali stelling neemt tegen praktijken in naam van de islam was bekend maar in dit interview wijst zij niet de praktijk af maar de profeet zelf. Daarmee trapt zij moslims op hun ziel.

Hoe wijs dat is laat ik hier buiten beschouwing, maar opmerkelijk is het wel. Ayaan Hirsi Ali is met trompetgeschal door de VVD ingelijfd als het liberale gezicht in het integratiedebat. Zij laat in haar eerste interview als verkozen kamerlid er geen misverstand over bestaan dat zij de politiek gebruikt als platform voor het uitdragen van haar mening.

Het is nieuws dat een bericht op de voorpagina rechtvaardigt. Het is altijd lastig om in een kop en enkele alinea's recht te doen aan een uitgebreid interview. Maar in dit geval was haar visie onomwonden. Overigens wel met de kanttekening dat zij Mohammed naar huidige westerse maatstaven meet. En dat is belangrijk want wat haar betreft is de islamitische orthodoxie een struikelblok voor integratie van veel moslims.

Plaatsing van het bericht op de voorpagina doet sommige lezers vermoeden dat de redactie haar opvattingen deelt. Columnist Jan Blokker maandag in de Volkskrant: ,,Zouden mevrouw Hirsi Ali en het dagblad Trouw er dan misschien toch op uit zijn de door hun voorvaderen nooit helemaal gewonnen kruistochten ter kerstening van het Heilige Land alsnog tot een glorieus einde te brengen?'' Over de missie van Trouw graag weer een andere keer, maar wie het interview gelezen heeft, weet dat bekering tot het christelijk geloof voor Hirsi Ali van de regen in de drup is. Overigens, als alle geciteerde meningen op de voorpagina stroken met onze denkbeelden, dan zouden wij ver heen zijn.

Maar het is wel waar dat wij iets hebben met dit onderwerp. Integratie is, in de woorden van de directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau, de grote sociale kwestie van deze eeuw. Het gaat over veiligheid, onderwijs, sociale en culturele afstand, botsende waarden, veranderende steden en ook nog over oorlog.

In een column in NRC Handelsblad stelt Sjoerd de Jong dinsdag dat wij met name in de bijlage Letter & Geest te ver doorschieten in kritische beschouwingen over de islam. Zijn betoog vol slingerpaden mondt uit in de conclusie dat Trouw met publicatie van het interview met Hirsi Ali eigenlijk medeplichtig is aan escalatie met als resultaat de opkomst van 'de bloedlinke etnische activist' Dyab Abou Jahjah uit Antwerpen. Ofwel: wie haar mening verspreidt, verschaft hem een wapen tegen ons. Over oorzaak en gevolg en de vrijheid van meningsuiting valt kennelijk toch te twisten.

Zeker, wij drammen soms wat te veel en daar hebben wij op de redactie ook wel woorden over. Maar vergeet niet dat Ayaan Hirsi Ali en Dyab Abou Jahjah twee tegengestelde polen zijn in een debat dat bitter noodzakelijk is willen we verder komen. Het gaat erom wat het tussen de polen -tussen moslims onderling en tussen moslims en niet-moslims- losmaakt.

Wie kennisneemt van de stromen reacties, waarvan enkele vandaag in Letter & Geest staan, en wie ook vandaag in zijn column leest hoe het Sylvain Ephimenco in een debat met Marokkanen is vergaan, kan vaststellen dat met alle emoties er gesprekken gaande zijn en meningen worden uitgewisseld die de moeite waard zijn en die misschien zelfs wat optimistischer stemmen dan een andere columnist (J.A.A. van Doorn, hiernaast).