Bewijs voor kernprogramma Irak 'wellicht vergissing'

* Een belangrijk Amerikaans 'bewijs' dat Irak zou werken aan een kernwapen deugt vermoedelijk niet, zo heeft de Amerikaanse onderminister van buitenlandse zaken, Richard Armitage, donderdag toegegeven voor de Senaatscommissie voor buitenlandse betrekkingen. ,,Wellicht hebben we ons vergist'', gaf Armitage toe, over de (vermeende) nucleaire toepassing van aluminium buizen. Daarmee zou een belangrijke pijler komen te vervallen onder de Amerikaanse argumentatie voor de noodzaak van ingrijpen in Irak.

De eerste pleidooien daarvoor dateren van september vorig jaar. Toen onthulde de Amerikaanse vice-president Dick Cheney dat Irak speciale aluminium buizen had geïmporteerd, bedoeld voor centrifuges om uranium op te werken tot splijtstof voor kernwapens. In één adem door betoogde Cheney, onder verwijzing naar '11 september' en Iraakse contacten met Al-Kaida, dat de VS derhalve het recht hadden om Irak desnoods preventief aan te vallen.

Dankzij Colin Powell, minister van buitenlandse zaken en 'duif' in de regering, veranderde het Witte Huis van koers: het trachtte de VN-Veiligheidsraad over te halen tot optreden, en zo zijn eigen geloofwaardigheid hoog te houden. De nadruk kwam alras meer te liggen op Iraks bezit en productie van biologische en chemische wapens. Sluipenderwijs werden in de pleidooien de woorden 'verandering van regime' ingeruild voor 'ontwapening'; afgelopen week sprak president Bush in zijn State of the Union zelfs over de 'bevrijding' van Irak.

Over de functie van de aluminium buizen -aanvankelijk hét argument om het Iraakse regime uit te schakelen- is van meet af discussie geweest. In zijn State of the Union voerde Bush dinsdag de buizen nog op als corpus delicti: ,,Onze veiligheidsbronnen vertellen ons dat Saddam heeft geprobeerd zeer sterke aluminium buizen te kopen, geschikt voor de productie van kernwapens.'' Die steling ging geheel voorbij aan wat Hans Blix, het hoofd van de VN-wapeninspecteurs, de dag daarvoor aan de VN-Veiligheidsraad had gerapporteerd. Irak had de buizen volgens hem niet mogen importeren, en wilde ze gebruiken voor de productie van (conventionele) raketten. Maar, zei Blix: ,,Het lijkt erop dat de buizen niet geschikt zijn om centrifuges te bouwen.''

Bij die conclusie lijkt Armitage zich nu aan te sluiten: ,,Het is duidelijk dat in de inlichtingendienstgemeenschap meningsverschillen bestaan'' over de buizen, zo gaf hij donderdag toe. Maar Witte-Huiswoordvoerder Ari Fleischer ontkende donderdagavond laat dat Washington van standpunt is veranderd. ,,Het overduidelijke bewijs is dat Irak probeerde hoogwaardige aluminium buizen aan te schaffen voor verrijking van uranium. Wij blijven bij die verklaring.''

Voor onderminister en ex-marine-officier Armitage doet het het er allemaal niet zo heel veel toe. De gerezen twijfel moet voor de regering een aanleiding zijn om het gewoon over een andere boeg te gooien: ,,Zoals we in de marine zeiden: 'Matroos, Hou het simpel', hou je aan je sterke Morgen ''

Woensdag presenteert Powell 'nieuwe bewijzen' aan de Veiligheidsraad over Iraks wangedrag. Volgens de New York Times proberen regeringsfunctionarissen al te hoog gespannen verwachtingen te temperen.