Britse politici: Zeg maar op, die verdragen

AMSTERDAM - De Britse politiek roept om harde maatregelen om de nog altijd aanzwellende stroom asielzoekers aan te pakken. Het eventueel opzeggen van internationale verdragen is nodig om dat te bereiken, zeggen zowel de Conservatieven als de regerende Labour-partij. Maar dat middel is erger dan de kwaal, menen deskundigen.

Politici slaan straffe taal uit om de publieke onrust te bedwingen. Onrust die vorige week ontstond, toen in Londen een groep mogelijke terroristen -voor een deel asielzoekers- werd gearresteerd na de vondst van het gif ricine.

De Conservatieve oppositie eist dat de Labour-regering maatregelen neemt. Ze wil onder meer kampen inrichten bij aankomstplaatsen, waarin asielzoekers kunnen worden opgesloten totdat ze een status krijgen. Ook willen ze een plafond aan het aantal vluchtelingen.

Maar voor de verwerkelijking van deze wensen moeten eerst enkele internationale verdragen de deur uit, concludeert 'schaduwminister' Oliver Letwin. Het gaat daarbij om twee verdragen: het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) uit 1953, en het Europese Vluchtelingenverdrag uit 1951.

De Britse premier Tony Blair wil zover nog niet gaan. Hij pleitte wel al in 2001 voor de hervorming van het Vluchtelingenverdrag, omdat die overeenkomst niet ingesteld is op de huidige asielstroom. Deze week zei Blair hetzelfde over het EVRM: betere wetten kunnen er alleen komen met aanpassing van dat verdrag. Maar opzeggen gaat Blair nog een stap te ver.

Volgens de Nederlander Dennis Broeders, deskundige op het gebied van internationale betrekkingen en verbonden aan de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid, is dat 'Europees-politieke zelfmoord'.

,,Het kán natuurlijk wel'', zegt hij. ,,Ieder land heeft in principe het recht om een verdrag op te zeggen. Maar in de praktijk gaat het niet, omdat het EVRM een heel fundamenteel verdrag is. Internationale organisaties zijn erop gebaseerd. En de ondertekening van het EVRM is ook een eis voor nieuwe EU-lidstaten. Niemand durft het op te zeggen. Het is te zeer verweven met Europa.''

Bovendien vormt het volgens Broeders niet een groot obstakel bij het opstellen of aanpassen van immigratiewetten: ,,Het verdrag kan ruim geïnterpreteerd worden. Er is speelruimte.''

Het aantal asielzoekers dat naar Groot-Brittannië komt, is het laatste decennium flink gestegen, ondanks nieuwe wetten. ,,Dat heeft denk ik te maken met het verplaatsen van de stromen: in plaats van naar bijvoorbeeld Duitsland gaan vluchtelingen nu naar Engeland. Het kan over een paar jaar weer omgekeerd zijn.'' De 'slappe wetgeving', volgens de Conservatieven dé oorzaak van het probleem, is volgens Broeders zo slap nog niet. ,,Groot-Brittannië stond en staat bekend als een land met een scherp asielbeleid.''

De onrust onder de bevolking is door de politiek flink aangewakkerd, denkt Broeders. Ook de Britse boulevardbladen hadden er een dankbaar onderwerp aan en zorgden voor verdere verhitting van het debat. ,,Maar tot opzeggen van de verdragen komt het niet. Ook snelle hervorming zit er niet in -kijk maar naar het pleidooi van Blair, daar is niks mee gebeurd.''

In Europa wordt nu al ruim drie jaar gewerkt aan een gemeenschappelijk asielbeleid. Dat moet de vluchtelingen meer spreiden. Voordat dit beleid kan worden ingevoerd is er echter nog een lange weg te gaan. Broeders: ,,Je krijgt niet zomaar alle lidstaten op één lijn.''