Likoed durft eigen ideologie niet uit te voeren uit angst voor ramp

TEL AVIV - ,,Het is een historische overwinning'', begon Ariël Sjaron van Likoed zijn overwinningsspeech dinsdagnacht om één uur. Inderdaad had nooit eerder in Israël een zittend premier bij tussentijdse verkiezingen zo overtuigend gezegevierd. Het aantal zetels van zijn partij in het parlement is bijna verdubbeld (van 19 naar 37).

Sterker nog, de verkiezingen van 2003 zetten voorgoed een streep onder het eeuwige gelijk spel tussen de linkse en rechtse blokken. Het linkerblok (Arbeiderspartij en Merets) is geheel verslagen. Rechts kan buigen op een ruime meerderheid van tegen de 70 zetels in het 120 zetels tellende parlement.

Toch zag Sjaron er ongelukkig uit, haast alsof hij de verkiezingen had verloren. ,,Het is nu niet de tijd om feestjes te vieren'', waarschuwde hij zijn partijgenoten. Nog geen uur na Sjarons rede lag het Congrescentrum in Tel Aviv er verlaten bij. Alleen op de tv-zenders zetten politici en commentatoren hun discussies tot diep in de nacht voort. ,,Met deze uitslag is Arafat zelfs in zijn kapotgeschoten slaapkamertje in Ramalla niet meer veilig'', concludeerde een van hen.

Sjarons potentiële coalitiepartners ter rechterzijde eisen al lange tijd dat hij korte metten maakt met Arafat. Die rechtervleugel moet ook niets hebben van enig gepraat over een Palestijnse staat. Sjaron herinnerde er in zijn speech aan dat hij gebonden is aan het plan van Bush. Dat voorziet in de oprichting van een Palestijnse staat. Boegeroep viel hem ten deel toen hij aankondigde geenszins van plan te zijn een rechtse regering te vormen. Sjaron wil de Arbeiderspartij aan zijn zijde.

Jediot Achronot, Israëls grootste krant en niet verdacht van al te linkse neigingen, ging gisteren in op die vreemde tegenstelling. ,,De Likoedpartij heeft nu de macht om het beleid te verwezenlijken dat zij in haar vaandel heeft gegrift'', schreef de krant in haar hoofdcommentaar. ,,Ze kan de Palestijnen tot moes slaan, Arafat verwijderen of doden, Palestijnse leiders kweken die zich onderwerpen, het land erven van de zee tot de rivier de Jordaan, overal nederzettingen oprichten. Maar in plaats van zich te verheugen op deze historische kans, haastten de Likoedleiders zich om de verslagen Arbeiderspartij te smeken om zich bij hen te voegen. Het is bizar. Waarom zoekt de Likoed dat partnerschap met een partij die beleid aanhangt dat verre van het hare staat, in plaats van samen te gaan met de rechtse partijen, van wie zij ideologisch nauwelijks verschilt?''

De commentator gaf ook antwoord: de Likoed is bevreesd haar ideologie uit te voeren. ,,In hun hart weten de Likoedleiders dat het tot een ramp kan leiden.''

Feit is dat de Likoed haast altijd een coalitie met de Arbeiderspartij heeft nagestreefd. De Arbeiderspartij heeft dat aanbod om mee te regeren nimmer tevoren afgeslagen.

Als de verkiezingen van 2003 van historische betekenis zijn, dan is dat eerder omdat er voor het eerst een leider aan het hoofd van de Arbeiderspartij staat, Amram Mitzna, die uitroept dat het geen schande is om in de oppositie te zitten. Of Mitzna dat ook waar kan maken of dat hij rechts ingehaald zal worden door gretige partijgenoten, moet blijken. De verkiezingen waren saai, de formatie is voorlopig spannend.