Beloften betere zorg vaak verkiezingsretoriek

Politici bezoeken ziekenhuizen, hijsen patiënten in steunkousen en spreken voor radio en tv klare taal: de gezondheidszorg is hot. Maar in hoeverre is er sprake van verkiezingsretoriek?

Zo bezocht staatssecretaris Mark Rutte (sociale zaken, VVD) gisteren een ziekenhuis op Walcheren. Hij zag nu met eigen ogen hoe groot de personeelsnood in die ziekenhuizen is. ,,Er moeten extra handen aan bed'', sprak de staatssecretaris dus.

Maar 'extra handen aan bed' zal voor de VVD nog een aardige klus worden. De liberalen hebben er in hun verkiezingsprogramma, anders dan de meeste politieke partijen, geen extra geld voor gereserveerd. Problemen in de zorg wil de VVD oplossen, maar dan vooral door elders maatregelen te nemen, variërend van 'ontbureaucratisering' tot 'terugdringing van de arbeidsongeschiktheid'. Wat deze maatregelen gaan opbrengen, moet je afwachten.

Ook de gestegen ziekenfondspremie speelt een rol in het verkiezingsdebat. PvdA-lijsttrekker Wouter Bos maakte er dinsdag een fors item van, door de grootste regeringspartij CDA 'asociaal beleid' te verwijten. Bos doelt daarbij natuurlijk op de massale premieverhoging van ziekenfondsen en heeft daarmee meteen een dankbaar verkiezingsonderwerp te pakken. 65 procent van de Nederlanders is immers ziekenfondsverzekerd -miljoenen kiezers!- en de -nominale- premiestijging is niet mals: gemiddeld 92 procent.

Maar eerlijk is eerlijk: de premiestijging is de keerzijde van het beleid waar geen politicus of kiezer tegen kán zijn. Het aanpakken van de wachtlijsten dus. Of om zorg te geven, waar zorg nodig is. Alles heeft zijn prijs.

Bos' kritiek lijkt wat passender waar die zich richt op de greep in de ziekenfondskas waartoe dit CDA/VVD/LPF-kabinet onder leiding van CDA-lijsttrekker Balkenende heeft besloten: 700 miljoen euro. De rekening daarvan, premiestijging dus, wordt neergelegd bij de verzekerde. De compensatie waartoe de coalitie van CDA, VVD en LPF heeft besloten weegt hier niet tegenop. Wél kan de ziekenfondsklant rekenen op enige 'barmhartigheid' van de markt: voor het eerst sinds jaren concurreren ziekenfondsen en dus kan een overstap lonen.

Ook het CDA weet wat een verkiezingscampagne vereist. Dus belooft Balkenende dat binnen twee jaar alle wachtlijsten voor 'levensbedreigende' ziekten zijn verdwenen. En SP'er Kant liet van zich horen met een 'garantie op zorg'. CDA-fractieleider Verhagen waarschuwde dinsdag wel direct voor de gevolgen: verdere premiestijging. En dat geldt ook voor het plan van de SP.

Beide beloften lijken in ieder geval moeilijk inlosbaar. Een nier- of harttransplantatie kan nog zo bitter nodig zijn, zonder een geschikte donor, begin je uiteindelijk niets. Net zoals geen enkele verkiezingsleus het tekort aan medische specialisten of het gebrek aan 'handen aan het bed' binnen twee jaar zal oplossen. Niet voor niets hield de partijgenoot van Balkenende, minister De Geus (volksgezondheid), onlangs in de Tweede Kamer nog de boot af toen de wachttijden voor ernstige ziekten ter sprake kwam. Hij wees erop dat het opleiden van personeel en de bouw van bijbehorende faciliteiten veel tijd vergt. Maar in de hitte van de strijd worden zulke belangrijke nuances wel vaker vergeten.