Champignons

Buitenhof, zondag. Hij zag er goed uit, Dries van Agt, in zijn nieuwe rol als Amerika-criticus. Fraai grijs haar, krachtige dictie, en nog altijd dat licht archaïsche woordgebruik. Saddam was natuurlijk 'een gevaarlijk heerschap', maar 'gans Irak' stond toch zo'n beetje onder Amerikaans toezicht, dus wat zou die 'gevaarlijke snuiter' nu echt uit kunnen richten? Een oorlog is toch een bedreiging voor 'de ganse regio'?

Terwijl de oorlogsmachinerie voortrolt, is het op de Nederlandse televisie een komen en gaan van meningen en commentaren van politieke woordvoerders, oud-generaals en andere deskundigen. Maar echte informatie is schaars en die moet, vrees ik, vooral uit het buitenland komen. Leerzaam was de vorige week door 'Factor' (van de Ikon) uitgezonden en door de Duits-Franse cultuurzender Arte geproduceerde documentaire over de betrekkingen die Frankrijk, Duitsland en Amerika met Saddam Hoessein onderhielden tijdens de oorlog met Iran. Betrekkingen die de basis legden voor het potentieel aan massavernietigingswapens waarover Saddam nu nog zou beschikken.

De jonge Chirac met Saddam in een Franse uraniumfabriek. De jonge Saddam hartelijk handenschuddend met Donald Rumsfeld. Leerzaam ook je nog eens te realiseren dat de gifgas-aanval op de Koerden in Halabja werd uitgevoerd met Franse mirages en Duits gifgas.

Goed was het ook om in het veelgeplaagde 'Nova' vorige week een schakeling naar Bagdad te zien waar een in Irak ervaren Belgische journalist, uitgezonden door de VRT, kundig verslag deed van zijn impressies uit de Iraakse hoofdstad en uit Basra. Hebben wij die journalistieke kundigheid niet in huis? Want we willen in Bagdad zijn nu, elke dag en niet met Willem Oltmans, want we dorsten naar meer inzicht en kennis. Hoe moeilijk die kennis te verwerven is, bleek zondag nog eens uit twee Panorama-documentaires: de een van Channel Four, uitgezonden op het Belgische Canvas en de ander op de BBC. In de eerste documentaire werd ons Bagdad voorgesteld als een luguber oord in de ijzeren greep van een terreurregime. De verslaggever was op weg gegaan om één gerichte vraag te onderzoeken. Hij wilde bevestiging van het gruwelverhaal dat in Bagdad en Basra vrouwen, die werden verdacht van prostitutie, in het openbaar standrechtelijk werden onthoofd. De beschrijvingen van de voorvallen, uitgevoerd door speciale troepen onder leiding van Saddams zoon Uday, waren exact genoeg om het ergste te vrezen. Maar de verslaggever kreeg permanent een Iraakse oppasser mee en wist via een verborgen camera te filmen hoe tijdens zijn afwezigheid zijn hotelkamer werd onderzocht.

,,We don't know the status of our hotelrooms'', zei ook een wapeninspecteur in Bagdad tegen de maakster van de tweede documentaire. Uit angst te worden afgeluisterd, bedienden de inspecteurs zich van gebaren om het doel van hun inspectie niet voortijdig prijs te geven. De BBC-documentaire volgde de inspecteurs drie maanden lang. Opnieuw een verslag van onvrijheid en misleiding, met een onthutsende scène in een voormalige nucleaire fabriek, waar twee in smetteloze laboratoriumjassen gehulde vrouwen voor de bezoekende camera opzichtig champignons stonden te snijden. Geen rokend geweer, nee. Maar dit spookachtige Irak, meneer Van Agt, moet worden bevrijd.