WAO-wet uit prullenmand halen

DEN HAAG - CDA-minister De Geus lijkt het zichzelf onnodig moeilijk te hebben gemaakt, toen hij vorige maand demonstratief het concept-wetsvoorstel 'risque-professionelverzekering' in de prullenbak gooide. Het is namelijk onvermijdelijk dat er een aparte inkomensverzekering tegen arbeidsongeschiktheid in het leven moet worden geroepen als de huidige plannen van het kabinet-Balkenende doorgaan voor een nieuw type WAO.

De minister heeft het concept-voorstel dat begin december uitlekte direct als 'onwenselijk' van tafel geveegd. Maar hij lijkt vooral afstand te hebben willen nemen van het idee dat deze wet in de plaats zou komen van de huidige WAO. De bewindsman en zijn ambtenaren blijven bezig met 'verkenningen en gesprekken' om te bekijken hoe zo'n 'risque-professionelverzekering' vorm zou moeten krijgen.

De suggestie dat het kabinet een algehele beroepsrisico-verzekering voor alle arbeidsongeschikten zou willen invoeren, wekte SP-lijsttrekker Jan Marijnissen toen hij in december het bestaan van concept-wetsvoorstel onthulde. Marijnissen noemde het asociaal dat het kabinet bezig was met plannen waarbij mensen met bijvoorbeeld kanker helemaal niet meer een WAO-uitkering zouden krijgen. De bedoeling was echter dat een dergelijke beroepsrisicoverzekering, naast de andere veranderingen in de arbeidsongeschiktheidswet zou moeten worden ingevoerd.

Dat probleem was ook met het aanpassen van een paar zinnen in het concept-wetsvoorstel te ondervangen geweest. Maar De Geus koos ervoor om het plan integraal in de prullenbak te gooien, terwijl hij straks toch op een of andere manier weer met voorstellen moet komen. Want hij staat al vanaf eind september op het standpunt, getuige de uitgelekte notities van de ambtenaren van het departement, dat er een vorm van risque professionel moet worden ingevoerd.

Dat is nodig in het kader van de kabinetsplannen om een rigoureuze wijziging in de WAO door te voeren. Hierover discussiëren politiek en sociale partners al ruim twee jaar. In die plannen krijgen straks alleen werknemers nog een WAO-uitkering die wegens ziekte voor meer dan tachtig procent worden afgekeurd. De zieke werknemers die tussen de 35 en 80 procent arbeidsongeschikt worden verklaard, moeten van hun werkgever aangepast werk krijgen. Lukt dat niet, dan belanden ze in de WW en uiteindelijk vallen ze dan terug op een soort bijstandsuitkering (IOAW). Maar een bijstandsuitkering krijgen alleen mensen die geen partner hebben met een eigen inkomen.

Voor de vakcentrale FNV was dat reden om dit najaar nog met het kabinet een verbeten strijd te voeren om voor deze arbeidsgehandicapte groep een bijstandsuitkering zonder partnertoets te realiseren. Dat gevecht met het kabinet heeft de FNV verloren.

Maar dat betekent wel dat het kabinet een probleem met de nieuwe WAO heeft. Nederland heeft zich namelijk gecommitteerd aan internationale afspraken die de rechten van werknemers beschermen. Volgens die ILO-verdragen moeten werknemers die door hun werk arbeidsongeschikt zijn geworden een uitkering krijgen ter hoogte van minimaal negentig procent van het oude loon. Een bijstandsuitkering is dan te mager. En precies daarom heeft het kabinet de ambtenaren om onderzoek gevraagd. Uit de ambtelijke notities blijkt vervolgens dat minister De Geus al vrij snel na zijn aantreden tot de conclusie is gekomen dat zo'n aparte verzekering onontkoombaar is. Nu hij het voorstel echter in de prullenbak heeft gegooid, wordt het knap lastig om na de verkiezingen alsnog met zo'n verzekering te komen.