Tegenzin Samen-op-weg slinkt

AMSTERDAM - De Gereformeerde bond staakt zijn verzet tegen de vorming van de Protestantse kerk in Nederland, als de hervormde synode nog één keer goed haar best doet om mensen met bezwaren tegen de kerkenfusie tevreden te stellen. De bezwaarden hoeven er niet eens mee in te stemmen.

'We kunnen niet weg, we kunnen niet terug'. Door dit dilemma voelt het uiterst behoudende deel van de hervormde kerk, de Gereformeerde bond, zich verscheurd. Bij beslissingen over het homohuwelijk, de nieuwe organisatievorm en de naam voor de fuserende kerken: steeds pakte de keus slecht uit voor de rechterflank van de grootste Sow-partner.

De strengsten onder de orthodox-hervormden, de Gekrookte Riet'ers en het Comité tot behoud van de Nederlandse hervormde kerk, willen onder geen beding zó met gereformeerden en lutheranen in de Protestantse kerk in Nederland opgaan. Ze bereidden de 'voortzetting' van de hervormde kerk na de fusie al voor; een scheuring leek onafwendbaar.

Deze week kreeg een hervormde synodecommissie de grootste dwarsliggers zover, níet weg te lopen bij een gesprek, hetgeen als 'een wondertje' betiteld werd.

Het gesprek had een 'pastorale inslag'; komen de inhoudelijke bezwaren ('onaanvaardbare grondslag') ter tafel, dan liggen de verhoudingen moeilijker. Of, zoals een betrokkene het uitdrukt: ,,Als we van de bestaande standpunten uitgaan, zijn we binnen vijf minuten klaar''.

Volgens synodevoorziter ds. A. van der Plas krijgt het gesprek, dat 'nog geen concrete resultaten gehad heeft', een vervolg 'in beslotenheid'. Dat kan betekenen dat geen van de deelnemers het startsein tot een scheuring voor zijn rekening wil nemen, of dat er toch nog zicht is op een regeling die aan de bezwaren van de anti-Sow'ers tegemoet kan komen.

Op dat laatste dringt de secretaris van de Gereformeerde bond, P. Vergunst, vandaag met een tien geestverwanten aan in De Waarheidsvriend. Komt er geen 'handreiking aan bezwaarden', dan zullen de ondertekenaars eind dit jaar tegen het vormen van de PKN stemmen. Doet de synode 'een uiterste poging' de tegenstanders binnenboord te houden, dan stemmen Vergunst en de zijnen voor, ook als die poging tot niets leidt.

De Gereformeerde bond (waarvan een deel overigens vóór Sow is) staakt hiermee feitelijk zijn jarenlange oppositie tegen de nakende kerkenfusie. Hij laat zijn eindoordeel afhangen van de kwaliteit van de 'poging' om de laatste opstandigen tot overgave te bewegen. Als die ondanks een goed aanbod standhouden tegen Sow, dan verwijdert de Bond zich van zijn extreemste leden. En ontworstelt hij zich aan het dilemma 'niet erin, niet eruit': dan is de Bond voor de PKN.