Europees waar 't moet, nationaal waar 't kan

Nederland heeft geen visie meer op waar het met Europa naar toe wil en redeneert alleen maar in financiële termen, stelde het Trouwkabinet twee weken geleden in de aftrap over de toekomst van Europa

Terwijl het TrouwKabinet debatteerde, sloeg het internationaal terrorisme hard toe in Madrid. Tweehonderd doden en duizenden gewonden toonden volgens de bewindslieden nog maar eens aan dat dit continent niet meer kan zonder intensieve samenwerking.

Liesbeth van Zoonen: ,,Terrorisme is plotsklaps een Europees probleem geworden. Misschien ontstaat hierdoor toch iets meer van een 'gevoel' voor Europa onder de burgers. Veiligheids- en politiediensten moeten verregaand samenwerken om grensoverschrijdende terreur van de straat te kunnen houden.''

Alex Klusman: ,,Dat de socialisten in Spanje en de PvdA in Nederland geen week na de aanslagen luid en duidelijk aankondigen dat de troepen uit Irak moeten worden teruggetrokken maakt me razend. Kan je de terroristen nog meer belonen voor hun misdadige acties? Europa zou samen op dienen te trekken tegen het terrorisme in plaats van te kiezen voor goedkope 'electorale winst' op korte termijn.''

Greetje van den Bergh: ,,Tegelijkertijd is het hoopgevend dat Spanje en Engeland hebben aangegeven dat zij opnieuw zoeken naar Europese eenheid rond Irak. Terzijde: de Spaanse kiezer hàd al gesproken.''

Is er een politiek tekort in Europa, vroeg het Trouwkabinet zich af. De idealen van vlak na WOII zijn verworden tot een bestuurlijk-technocratisch project. Marnix van Rij: ,,Maar intussen zijn er zoveel bevoegdheden aan Brussel overgedragen dat de positie van de nationale soevereine staten erodeert. Veel kamerleden begrijpen nog steeds niet dat Nederland als lidstaat verplicht is richtlijnen van de Raad van Ministers uit te voeren. Den Haag beseft nog onvoldoende dat het Hof van Justitie ook nationale fiscale wetten toetst aan het EG-verdrag, en daarmee grote gaten slaat aan de inkomstenkant van de nationale begrotingen. Wij vloeien met sneltreinvaart weg naar een supranationaal, a-democratisch niveau.'' De enige oplossing, aldus premier Van den Bergh, is dat politici en topambtenaren zich intensief bezighouden met Brussel, in plaats van zich te gedragen alsof Den Haag nog het centrum van hun wereld is.

Maar of dat ook de burger een 'Europees gevoel' geeft? Van den Bergh: ,,Je kan wel zeggen dat wij ons Nederlander voelen en geen Europeaan, maar historisch-cultureel voelen wij ons wel degelijk Europees. Dat pleit voor meer aandacht voor de culturele dimensie van Europa. Debat, reflectie en de Eurocraten uit de ivoren toren, dat is wat Brussel nodig heeft. Daar dienen ook de nieuwe lidstaten bij betrokken te worden. Alleen op die manier kan een Europees gevoel ontstaan en de Grondwet draagvlak krijgen.' Marnix van Rij: ,,De totstandkoming van de Conventie was een incrowd-proces. Probeer buiten het geijkte circuit echte Europeanen te vinden die als founding fathers of mothers met een korte, krachtige Grondwet komen.''

Het TrouwKabinet lijkt te kiezen voor een Europa dat geleid wordt door het subsididariteitsbeginsel. Doe het Europees waar samenwerking winst betekent en doe het nationaal als samenwerking geen meerwaarde heeft. Structuurfondsen lijken voor een groot deel rondpompen van geld. De regelzucht uit Brussel moet worden ingetoomd. Maar voor milieubeleid, duurzame landbouw, en het samenbrengen van wetenschappelijk onderzoek ten behoeve van innovatieve economieën zou Europa een zinvol niveau zijn. Niet alleen op de regelzucht, ook op de inhoud van het beleid is er kritiek. Ad Kolnaar: ,,Met name het falende economische beleid, een fout stabiliteitspact, het kost de Europeanen welvaart en banen. Koren op de molen van eurosceptici. Het beleid moet om, dat zou de inzet van de Europese verkiezingen van juni moeten zijn.''

Menno Hurenkamp: ,,Ik weet niet of wij sceptischer zijn geworden. Eerder nuchterder. Ik ben het ook niet met Alex Klusman en Greetje van den Bergh eens, dat het kabinet Balkenende te eenzijdig alleen naar de kosten van Europa kijkt. Zo idioot is het niet de begroting in de gaten te houden. Je moet de burger wel blijven uitleggen waar het geld heengaat.''

Loek Schueler: ,,De reacties uit Nederland op de Europese begroting zijn niet vreemd. Het overgrote deel van de Nederlandse bevolking is het niet duidelijk hoeveel geld waar naar toe gaat. Dat zou kunnen pleiten voor een Eurotax. Een belasting speciaal voor de EU, zodat de kosten direct merkbaar zijn voor de burger. De Nederlandse belasting kan dan omlaag en het verantwoordelijkheidsgevoel in Brussel om de juiste investeringen te doen, neemt toe.''

Maar Van Rij is daar tegen: ,,Geen belastingen zonder vertegenwoordiging, no taxation without representation.''

Het democratisch gehalte van de EU baart het TrouwKabinet zorgen, maar de opvatting van Alex Klusman, minister van buitenlandse zaken in het kabinet, dat de rechtstreekse verkiezing van de Nederlandse commissaris daarvoor een oplossing is, wordt niet breed gedeeld. Wel krijgt hij steun voor het pleidooi Turkije volledig lid van de EU te laten worden, als dat land blijkt aan de voorwaarden rond democratie en rechtsstaat te voldoen. Met het lidmaatschap van andere landen, met name op de Balkan wil het kabinet niet te veel haast maken. Eerst maar eens de tien nieuwe lidstaten uit Oost-Europa goed integreren.