Brandende bedehuizen op Balkan

AMSTERDAM - Serviërs kwamen het afgelopen jaar druppelsgewijs terug in door Albanezen gedomineerd gebied, zegt Karel Roos van Pax Christi. Nu vliegen hun huizen in brand en hebben ze etnische schoonmaak te vrezen, meldt de rooms-katholieke vredesbeweging. Godshuizen branden, de rellen in voormalig Joegoslavië brengen het land jaren achterop.

Pax Christi heeft een regionaal kantoor op de Balkan. Hulpverleners doen er aan verzoening, zegt Roos. Pax Christi benut daarbij de ervaring, opgedaan met protestanten en katholieken in Noord-Ierland, om christenen en moslims bij elkaar te brengen.

Het betekende, zegt Roos, een beetje dooi in een land dat 'helemaal bevroren was door enorme aantallen militairen en politiemensen'.

,,Vorig jaar zomer werden er nog wel twee mensen doodgeschoten om een stuk land, maar dat was een incident.'' Nu 'worden de huizen van Serviërs platgebrand en erger'.

Tijdens de etnische botsingen, de hevigste sinds 1999, vielen deze week 31 doden en ruim 500 gewonden en moesten godshuizen van de tegenpartij het tijdens demonstraties ontgelden. Het geweld is overgeslagen naar gebieden buiten Kosovo. In Belgrado werd een 17de-eeuwse moskee door demonstranten in brand gestoken. Albanese moslims staken kerken in brand, orthodoxe Serviërs vernielden moskeeen.

De geweldsexplosie als godsdienstig conflict - volgens Roos is dat 'een onjuist beeld'. Er zitten geen religieuze leiders achter de gevechten, maar ,,een handvol criminelen misbruikt de onvrede over het uitblijven van een politieke oplossing voor de regio''.

Aartsbisschop Hocevar en moefti Jusufspasic van Belgrado en hoofdimam Muhamed van de afgebrande moskee van Nis delen volgens een gespreksverslag die lezing: er zijn 'vandalen' en terroristen' aan het werk geweest. ,,Alleen goddelozen steken godshuizen in de brand.''

De internationale missie-Kosovo, zeiden ze tijdens een ontmoeting afgelopen donderdag in Belgrado, heeft sinds 1999 honderden doden, vluchtelingenstromen en vernietigd cultureel erfgoed opgeleverd, en werkt nationalisme en radicalisering in de hand. ,,Als dat de bedoeling van de internationale gemeenschap was'', stellen de geestelijk leiders cynisch vast, ,,dan is ze daar uitstekend in geslaagd.''

Bestaande contacten tussen christenen en moslims in Kosovo staan onder druk, zegt Roos, maar ,,ze hebben me laten weten dat ze elkaar over twee weken willen spreken. In Kosovo kan dat niet, dus gaan ze naar Macedonië.''

De uitbarsting van geweld, deze week in Kosovo, 'brengt ons weer jaren achterop', zegt Roos.