Economie EU groeit bestendiger dan VS

Terwijl Europa uit de recessie kruipt, groeit en bloeit de Amerikaanse economie al volop. Maar die bloei heeft zwakke kanten. Europa daarentegen lijkt zich op te maken voor duurzaam herstel. Verslag van een congres in Berlijn.

BERLIJN - Gerrit Zalm zou ervan gruwen, van de manier waarop de regering-Bush de recessie heeft bestreden. Waar de Nederlandse minister van financiën heeft bezuinigd, heeft zijn Amerikaanse ambtgenoot het omgekeerde gedaan.

Zo'n 700 miljard dollar heeft Washington in de afgelopen drie jaar in de economie gepompt, zegt econoom Jim O'Neill van zakenbank Goldman Sachs. En het heeft gewerkt, voegt zijn collega John Llewellyn van Lehman Brothers toe: waar aanvankelijk 'de moeder aller recessies' dreigde, heeft de Amerikaanse regering deze weten terug te brengen tot een onschuldig dipje. Door in de recessie niet te bezuinigen, maar integendeel de belastingen te verlagen, heeft de Amerikaanse regering de neergang voorkomen. Llewellyn, die net als O'Neill sprak tijdens een congres van economen donderdag en gisteren in Berlijn, spreekt van de grootste stimulus voor de economie sinds 1945.

Is dat nu verstandig van de Amerikaanse regering? Het begrotingstekort van de VS is hierdoor in elk geval opgelopen. Had Amerika in 2000 nog een overschot op de begroting van 1,2 procent (van het bruto binnenlands product), in 2003 was er een tekort van 6 procent. Ter vergelijking: Gerrit Zalm is momenteel ongerust omdat Nederland dit jaar boven de drie procent dreigt uit te komen.

En dit is niet het enige Amerikaanse tekort. De VS hebben ook een fors tekort op de betalingsbalans. Zij verbruiken meer dan ze produceren, wat tot nog toe welwillend door het buitenland wordt voorgeschoten. Het tekort op de Amerikaanse betalingsbalans zal zich op zijn best stabiliseren rond 5 procent (van het bruto binnenlands product), verwacht Jim O'Neill van Goldman Sachs. Een tekort van zo'n omvang is ,,zeer problematisch'', waarschuwt hij. Uiteindelijk betekent een tekort op de betalingsbalans dat een land zich in de schulden steekt. De buitenlandse schuld van de VS is nu opgelopen tot 23 procent (van het bruto binnenlands product), zegt Hans-Werner Sinn van het Münchener economisch instituut Ifo. Al in 2006 zal dit zijn opgelopen tot 40 procent, verwacht O'Neill van Goldman Sachs. De Amerikanen zullen het dan moeilijker krijgen om hun schulden te financieren. Hij voorziet dat de toestroom van buitenlands kapitaal naar de VS geheel tot staan zou kunnen komen.

Voorlopig echter fungeert het dubbele tekort van de Amerikanen, op hun begroting en op hun betalingsbalans, nog als een aangename prikkel voor de economie. ,,Goed mogelijk dat de Amerikaanse economie groeit vanwege het dubbele tekort'', zegt O'Neill.

West-Europa, en dan met name de landen met de euro, vormt het spiegelbeeld van de Amerikaanse ontwikkeling. De economische groei blijft er achter bij de Amerikaanse. Daar staat tegenover dat de West-Europese landen een stabielere uitgangspositie hebben: euroland heeft noch een groot begrotingstekort, noch een betalingsbalanstekort. Reden om vanaf volgend jaar de positie van euroland ten opzichte van de VS 'goed' te noemen, denkt John Llewellyn van Lehman Brothers. ,,Europa heeft gekozen voor bestendigheid, desnoods ten koste van groei. De VS hebben gekozen voor groei, desnoods ten koste van bestendigheid.'' Wat op termijn de meeste groei oplevert, is nog onbeslist. Als het om banen scheppen gaat, verslaat de EU in elk geval nu al de VS, voegt de econoom van Lehman Brothers toe. Vanaf 1999 zijn er in de Europese Unie per saldo 6,7 miljoen banen bij gekomen, tegen in de VS slechts 2,6 miljoen.