Wantrouwen en hoop in Madrid

Maandag, 15 maart. Het plein bij het metrostation blijkt volgeplakt met posters, aan palen en muren, waarop enorme Arabische tekens staan. Buurtgenoten kijken er perplex naar. ,,Daar kan wel van alles staan'' hoor ik iemand zeggen. Een paar meter verderop heeft iemand de tekst met potlood van uitleg voorzien: 'dit betekent NEE TEGEN TERRORISME'. Wantrouwen heeft zich meester gemaakt onze wijk Lavapiés. En degene die de raadselachtige tekens spontaan heeft vertaald, weet dat.

Lavapiés is een van de meest centrale, populaire, hippe, conflictrijke, vrolijke en rumoerige wijken van Madrid. Een mengsel van verwaarloosde en recent opgeknapte gebouwen, klaar om te worden betrokken door jongeren die zich de rustiger wijken niet kunnen veroorloven. Veel ademt hier nog die typisch Madrileense, wat ouderwetse sfeer, die je doet denken dat de tijd heeft stil gestaan. Met mooi weer zetten bejaarden hun stoel op de stoep om de middag kletsend met de buren door te brengen.

Maar Lavapiés is ook erg veranderd. Er wonen nu ook Chinezen, Magrebijnen, Afrikanen, Indiërs, Latijns-Amerikanen en studenten. Iedereen hier kon het afgelopen jaar in reportages lezen of op tv zien dat dit een wijk is geworden met een heel eigen persoonlijkheid. We zijn in de mode. En na de dag die onze straten vulde met een eindeloos, oorverdovend, huiveringwekkend concert van ambulances en politie- en brandweerwagens (Lavapiés ligt vlakbij het Atocha-station) werden we wereldberoemd.

De eerste verdachten, Indiërs en Marokkanen werden in Lavapiés opgepakt. Groepjes agenten trokken door de buurt om vooral aan immigranten legitimatiebewijzen te vragen, tv-ploegen maakten shots van het plein en richtten hun lenzen op de vlaggen en de rouwlinten aan de balkons.

Fotografen houden de wacht bij de verzegelde zaak Nuevo Siglo in de Tribulete-straat waar de politie een reconstructie deed met arrestanten, journalisten vragen wijkbewoners om impressies en getuigenissen. Die blijken divers. Verdachte Djamal Zougam, eigenaar van belwinkel Nuevo Siglo (Nieuwe Eeuw) wordt omschreven als een rustige, aardige jongen, maar ook als 'een agressief type die erop kickte dat hij bij een actieve terroristische cel hoorde'. Tom, een student Engels, vertelt dat hij hoopt dat 'gezond verstand, tolerantie en respect voor elkaar' overwinnen. Portier Manolo is minder optimistisch. ,,Dit kon je toch zien aankomen? Wat ze multiculturalisme noemen is niets anders dan een vergaarbak van delinquentie. Er zijn hier te veel illegalen, er is geen enkele controle. De enige reden dat ze Bin Laden nog niet hebben gevonden is omdat ze hier nog niet hebben gekeken.'' Als ik afloop op een groep Marokkaanse vrouwen zeggen ze eerst zenuwachtig dat ze geen Spaans spreken, om vervolgens naar alle kanten uit te waaieren.

11-M is nu ruim een week geleden, en Lavapiés hangt weer vol posters. Dit keer in het Spaans én het Arabisch. De tekst luidt 'Lavapiés tegen terrorisme. Vrijdagavond stille bijeenkomst op het plein. Neem een kaars mee en een bord met PAZ (vrede)'. Wij zullen er allemaal zijn.