Laat Cliteur zich niet bemoeien met religie

In Letter & Geest van 28 februari pleit Paul Cliteur voor een revitalisering van de Europese cultuur. Athene onder Pericles zou hét voorbeeld moeten zijn om de West-Europese beschaving weer die plaats te laten innemen waar ze recht op heeft: rationeel en superieur.

Een paar kanttekeningen: de democratische stad-staat Athene was een imperialistische zeemacht die niet zelden op meedogenloze wijze uit was op eigen gewin. Dit handelen vloeide voort uit de Griekse mentaliteit van het recht van de sterkste. In de Atheense volksvergadering was geen plaats voor 'zwakkeren': slaven, vrouwen en vreemdelingen beschikten niet over het burgerrecht en dus niet over het stemrecht. Bovendien werden afwijkende meningen en geloofsuitingen slecht verdragen in het 'liberaal' klassieke Athene. Ook Socrates -Cliteur laat hem notabene voorkomen als de kampioen van het seculiere denken- werd door de Atheense democratie vermoord. Socrates vereerde de traditionele goden, net als veel intellectuelen uit die tijd: de offers, de rituelen en de gebeden nam hij zeer serieus. Hij verafschuwde de democratie.

Wat wil Cliteur met zijn schrijven? Moeten we nu de staatsman Pericles als voorbeeld nemen en terugkeren naar een ouderwets West-Europees superioriteitsgevoel? Moeten we Socrates als uitgangspunt nemen en dus de democratie maar afschaffen? Of moeten we alle godsdiensten maar vergeten en onze moraal op de neoliberale beginselen van 'grote denkers' als Bolkestein, Thatcher en Cliteur zelf funderen? En alle neveneffecten die hand in hand gingen met de opmars van de Westerse liberaal-kapitalistische beschaving -kolonialisme, slavernij, rassenhaat, jodenhaat, 'preventieve' en wereldoorlogen en het elimineren van 'inferieure beschavingen' als bijvoorbeeld de Indianen van Noord- en Zuid-Amerika- daar hebben we het gemakshalve niet meer over? Wij westerlingen zijn immers, zo hoorde ik hem laatst nog eens zeggen 'door de Verlichting' gegaan. Wij gebruiken ons verstand; kijk maar eens hoe de toestand in de wereld en het milieu er nu uitziet.