'Vrouwenbesnijdenis? Niet hier'

Somalische mannen die met elkaar praten over vrouwenbesnijdenis. Het is niet makkelijk. Maar jongeren moeten al niets meer hebben van dit gebruik.

EINDHOVEN – Alleen de eerste keer dat hij en zijn vrouw seks hadden, ging dat moeilijk, zegt de 25-jarige Somaliër Hassan, die vanwege de privacy niet zijn hele naam in de krant wil. ,,Toen wij trouwden, was mijn vrouw besneden en dichtgemaakt.”

Hassan bezoekt in een buurtcentrum in de Eindhovense wijk Woensel een voorlichtingsbijeenkomst tegen vrouwenbesnijdenis.

,,Gelukkig ging de bevalling van mijn vrouw goed”, verzucht hij. Want een bevalling brengt voor een besneden vrouw de grootste risico's met zich mee. Het paar kreeg een zoon, maar weet zeker: ,,Een dochter zouden we niet hebben besneden.” De families van Hassan en zijn echtgenote wonen in Somalië. ,,Onze moeders en tantes kunnen zich er niet mee bemoeien.” Juist die familieleden dringen doorgaans op besnijdenis aan, zegt Hassan.

Vrouwenbesnijdenis – steeds vaker genitale verminking genoemd – varieert van een snede in de clitoris, tot het wegsnijden van de clitoris en eventueel schaamlippen, waarna de wonden worden gehecht. Er blijft een kleine opening over. De ingreep vindt meestal plaats als een meisje tussen de vijf en de twaalf is.

Behalve onder Somaliërs komt vrouwenbesnijdenis in Nederland voor onder bijvoorbeeld Egyptenaren, Soedanezen en Eritreërs. VVD-kamerlid Hirsi Ali wil meisjes uit die groepen jaarlijks laten controleren opdat ouders hen niet besnijden. Vrouwenbesnijdenis geldt als mishandeling en is dus strafbaar. Het kabinet kondigde aan een commissie te zullen instellen die onderzoek moet doen naar een controlesysteem.

Hassan: ,,Aan de ene kant is het goed dat het wordt aangepakt, maar de meeste Somaliërs in Nederland hebben afstand genomen van dit achterhaalde gebruik. Ik vind het vervelend dat we er allemaal op worden aangekeken.”

Cabdulqaadir Ruumi, voorlichter van de GGD in Den Haag en Somalisch Nederlander, houdt vandaag zijn tweede bijeenkomst tegen vrouwenbesnijdenis in Eindhoven. Dit soort middagen is een initiatief van Pharos, kenniscentrum voor vluchtelingen en gezondheid. Het duurt een tijd voor Ruumi over vrouwenbesnijdenis begint. Eerst behandelt hij tuberculose, stress, contact met de huisarts en andere vraagstukken. ,,Als je meteen over besnijdenis begint, klapt iedereen dicht. Het ligt te gevoelig.”

Vorige week, op de eerste Eindhovense bijeenkomst, gebeurde dat ondanks de lange inleiding toch. Ruumi vertelde over het idee van Hirsi Ali en vertoonde op video een interview met sjeik Ahmed Khudbi, docent aan de universiteit van de Somalische hoofdstad Mogadishu. Die zei dat vrouwenbesnijdenis geen islamitisch gebod is. De insnede van de clitoris is 'wenselijk, maar niet verplicht', meent de sjeik. De vele jongeren die er toen waren, reageerden lacherig. ,,Vrouwenbesnijdenis slaat nergens op”, zei de 19-jarige Mohammed. ,,Dan kan de vrouw tijdens seks net zo goed de krant lezen. Ze moet toch genieten?” De oudere mannen waren toen al razendsnel, en zwijgend, vertrokken.

,,Ze waren boos omdat ik over Hirsi Ali's mening had verteld”, zegt Ruumi nu. ,,En het hele onderwerp is gewoon nog taboe.”

Opvallend is dat alle mannen vandaag zeggen dat vrouwenbesnijdenis in Nederland niet voorkomt. ,,Ik geloof ze niet”, zegt Ruumi. ,,Ik hoor heel andere verhalen. De besnijdenissen gebeuren op geheime plaatsen. Of in Somalië.” Op de vrouwenbijeenkomstendie analoog aan de mannengroepen worden gehouden, zijn er altijd wel deelneemsters die zeggen dat zij de snede in de clitoris wenselijk vinden. Volgens recent onderzoek van de Vrije Universiteit denken de meeste Somaliërs er zo over.

Ruumi houdt de mannen voor dat zij in de Somalische cultuur 'de gezagsdragers' zijn en dus iets tegen vrouwenbesnijdenis kunnen doen. ,,Jullie bepalen wat in het gezin gebeurt en wat niet.” Maar een oudere man met baard zegt: het is één ding om vrouwenbesnijdenis niet te willen of om het je eigen kinderen niet aan te doen, maar tegen andere Somaliërs zeggen dat zíj het niet mogen, dat is erg lastig.