Europees Hof veroordeelt lange wachttijden tbs

GRONINGEN – Honderden Nederlandse tbs-veroordeelden zitten ten onrechte in een gewone gevangenis, in afwachting van plaatsing in een tbs-kliniek. Het Europees Hof in Straatsburg veroordeelt de wachtlijsten als in strijd met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens.

Dat zegt de Groningse advocate L. Poortman-de Boer, die namens twee cliënten de zaak bij het Hof aanhangig maakte. Haar cliënten wachtten vijftien en zes maanden op plaatsing in een kliniek. De Nederlandse staat moet ze een schadevergoeding van 6000 en 1500 euro betalen.

Volgens de raadsvrouw kan de uitspraak verregaande gevolgen hebben voor de naar schatting 350 tbs'ers die momenteel op zo'n wachtlijst staan. Niet alle gedetineerden die ook tot tbs veroordeeld zijn, kunnen na het uitzitten van hun gevangenisstraf meteen terecht in een kliniek. De gemiddelde wachttijd ligt rond de dertien maanden, die opnieuw in de gevangenis moeten worden doorgebracht. Een onrechtmatige verlenging van de gevangenschap, oordeelt het Hof, want het doel – psychiatrische behandeling – is er niet mee gediend.

De staat beroept zich erop dat de tbs niet alleen de veroordeelde behandelt, maar ook als een noodzakelijke bescherming van de maatschappij fungeert. Dat rechtvaardigt de verlengde gevangenschap. Bovendien heeft de staat te maken met een capaciteitsprobleem. Het aantal tbs'ers neemt toe, terwijl de uitstroom juist afneemt. Een probleem dat al sinds 1986 bekend is, zegt het Hof, dus van overmacht kan geen sprake zijn. De wachttijden zijn onacceptabel, omdat de kans op een succesvolle behandeling afneemt.

Nederland moet nu de tbs-situatie in overeenstemming brengen met het Europees Verdrag, zegt de advocate. Ondertussen begint ze namens 'passanten' een kort geding tegen de staat. Ze eist plaatsing in een kliniek onder dreiging van een forse dwangsom. Als dat niet lukt vordert Poortman-De Boer onmiddellijke invrijheidstelling. ,,Ik verwacht niet dat de Nederlandse rechter dat aandurft. Maar het is hoe dan ook een probleem van het ministerie.”

Dat krijgt, verwacht ze, te maken met vele processen waarin een plek in een kliniek wordt opgeëist, onder dreiging van schadeclaims en dwangsommen.

Justitie gaat in beroep bij de Grote Kamer van het Europees Hof. ,,Zolang die zaak loopt heeft deze uitspraak geen gevolgen”, zegt een woordvoerder.