Van Gogh-moord beroert Belgen

De moord op Theo van Gogh heeft in België diepe indruk gemaakt. De regering balt de vuisten tegen moslimterrorisme, het Vlaams Blok claimt zijn gelijk.

BRUSSEL - Strengere controle op Arabische zenders en websites, radicale imams én multiculturele centra. Vooral dat laatste springt in het oog in de plannen tegen terrorisme die de liberale minister Patrick Dewael deze week bekendmaakt. Het met hand en tand tegen het extreem-rechtse Vlaams Blok verdedigde beleid om de islamcultuur de vrijheid te geven, komt in het gedrang.

Het lijkt absurd om te beweren dat het debat over de multiculturele samenleving nu pas op gang komt in België. Het door een derde van de Vlamingen gesteunde Vlaams Blok is immers al tijden uitgesproken anti-islam. Maar hoe hard de Blok-politici ook scholden, slechts incidenteel werden ze persoonlijk bedreigd. Tal van politici zijn in België vermoord, maar doorgaans ging dat om hun rol in heel concrete dossiers en niet om hun ideologie. Een andere grote verandering na de moord op Van Gogh is het feit dat nu ook andere politieke partijen openlijk eisen dat moslims zich op straffe van uitzetting volledig onderwerpen aan de principes van de democratische rechtsstaat. Lange tijd was dat voor de partijen een standpunt dat niet te hard mocht worden uitgesproken, omdat het hun 'blok tegen het Blok' zou kunnen verzwakken.

Nochtans zijn er volgens Dewael geen aanwijzingen van een verhoogde dreiging van moslimterrorisme in België. Volgens hem loopt Nederland meer gevaar vanwege zijn houding tegenover de oorlog in Irak. Hij benadrukt ook dat zijn actieplan al ver voor de moord op Van Gogh in de maak was. Dat blijkt: het aanvankelijke rapport ging over terrorisme, zonder dat moslimfundamentalisme daarbij expliciet aan bod kwam. En de financiering van Dewaels actieplan was al in de overheidsbegroting opgenomen.

Als Dewael zijn zin krijgt, krijgt de federale politie meer middelen en manschappen om terrorisme te bestrijden. Het accent komt te liggen op mensen en menings uitingen die een potentieel gevaar vormen. Zo zijn er volgens hem tal van Arabische zenders en websites die antisemitische boodschappen verspreiden. Controle moet er ook komen op wat imams zeggen in de moskeeën.

Over het idee om criminelen met een dubbele nationaliteit hun Belgische paspoort af te pakken, zegt Dewael nog na te denken. De Belgische regering heeft al wel stevige maatregelen genomen tegen criminele vreemdelingen. Zo is het moeilijker geworden om een visum te krijgen. Bovendien treedt de regering harder op tegen schijnhuwelijken of misbruik van het recht op gezinshereniging. En konden aanvragers van de Belgische nationaliteit vroeger nog de jaren laten meetellen dat ze illegaal in het land waren, nu is dat verleden tijd.

Stoer beleid, maar Dewael krijgt ook tegengas. Zo voelen vele Belgische moslims zich beledigd door de minister die hun godsdienst 'minderwaardig' zegt te vinden. Volgens de moslims heeft het terrorisme niets met hun geloof te maken en vormen zij nu onterecht het doelwit van de regering. Daarbij heerst de angst zelf slachtoffer te worden van moslimhaat. Die angst wordt nog gevoed door het opportunisme van het Vlaams Blok.

Voor het Blok kwam de moord op Van Gogh op een interessant tijdstip. Vandaag doet het Hof van Cassatie, 's lands hoogste rechtscollege, uitspraak over het beroep van het Vlaams Blok tegen de veroordeling van drie dochterorganisaties wegens racisme en de verspreiding van vreemdelingenhaat. Als de hoogste rechters dat oordeel delen, houdt het Vlaams Blok in zijn huidige vorm op te bestaan.

Het Vlaams Blok houdt rekening met de mogelijkheid dat het na vandaag onder een andere vlag verder moet. Dat is al te merken aan de nieuwe statuten, die elke suggestie van racisme angstvallig vermijden. Maar de toon van het Blok zal er niet minder fel op worden en de reden is een schaamteloze verwijzing naar Van Gogh: Het recht op vrije meningsuiting.