Politieke standpunt kan veranderen in Europa

De positie van de Nederlandse politieke partijen binnen de fracties in het Europees Parlement is verwarrend. Zo zit de PvdA (tegen verlenging van de Nederlandse missie in Irak) met de Labourpartij van Blair in één fractie.

DEN HAAG – Het televisieprogramma 'Buitenhof' organiseerde gisteren een debat tussen de lijsttrekkers voor de verkiezingen van het europarlement van de, nu nog, in Straatsburg sterkst vertegenwoordigde Nederlandse politieke partijen. Die partijen hebben standpunten. Daar kun je je keuze op 10 juni, bij de verkiezingen voor het Europees Parlement, door laten leiden. Maar wat nu als de Europese fractie, waar zo'n partij deel van uitmaakt, een heel ander standpunt heeft?

De redactie van 'Buitenhof' en columnist Ronald Plasterk hadden een paar sterke staaltjes gevonden. Het CDA is in Straatsburg deel van de fractie van de EuropeseVolkspartij (EVP). Maar in die fractie zit ook Forza Italia, de partij van de Italiaanse premier en eigenaar van commerciële televisiestations Silvio Berlusconi. Hoe lang zal het CDA in Straatsburg in de eigen fractie zich teweer kunnen stellen tegen een eventueel voornemen om commerciële televisie meer ruimte te geven?

Een ander voorbeeld over Europese christen-democratie: De EVP verzet zich in Straatsburg tegen elk plan dat aids in Afrika wil bestrijden, waarbij ook de verstrekking van condooms een rol speelt. Het CDA, zo benadrukte ook gisteren CDA-lijsttrekker Eurlings weer, vindt het standpunt van de katholieke kerk rond condooms in het geval van Afrika verkeerd. Toch is de EVP de belangrijkste rem op Europese condooms voor Afrika.

Maar ook bij andere partijen zijn dergelijke voorbeelden voor handen. Plasterk wees op de afwijzing van de PvdA van een verlenging van de Nederlandse militaire aanwezigheid in Irak. Terwijl in Straatsburg de PvdA en de Labourpartij van de Britse premier Tony Blair in één fractie zitten. Aan de andere kant, over datzelfde onderwerp: het CDA zit in dezelfde fractie als de partijgenoten van de Franse president Chirac, fel tegenstander van de AmerikaansBritse inval in Irak.

Of neem het standpunt van de VVD, dat vooral de lidstaten van de EU zelf moeten bepalen wat voor openbaar vervoersysteem er is. De Europese liberale fractie wil echter juist het openbaar vervoer in alle lidstaten privatiseren.

Het probleem van de verkiezingen voor het Europees Parlement is, dat de kiezer er niet komt met de oude vertrouwde standpunten van Nederlandse politieke partijen. Hoe de lijsttrekkers van PvdA (Van den Berg), CDA (Eurlings), VVD (Maaten) en GroenLinks (Buitenweg) ook hun best deden, waar de kiezer nu precies aan toe is, werd maar niet duidelijk.

Bij het CDA wordt het helemaal onduidelijk, als lijsttrekker Eurlings een uitvoerig pleidooi houdt om het vetorecht voor lidstaten op te heffen. Het Nederlandse kabinet onder leiding van CDA-premier Balkenende maakt zich, werkend naar de Europese top van 18 juni over een Europese Grondwet, juist in Europa hard voor het behoud van unanimiteit onder de lidstaten (lees: het vetorecht voor een lidstaat) op de Europese begroting.

Het Europees Parlement leeft niet erg onder de Nederlandse kiezers. De lijsttrekkers wisten gisteren niet duidelijk te maken waarom dat onterecht is.