'Kabinet zag 'Irak' te rooskleurig in'

DEN HAAG - De analyse van het kabinet van de veiligheidssituatie in Zuid-Irak, waar Nederlandse troepen opereren, is onprofessioneel gemaakt. De omstandigheden waren veel minder rooskleurig dan de bewindslieden Kamp (defensie, VVD) en De Hoop Scheffer (buitenlandse zaken, CDA) aan de Kamer hebben gemeld toen de uitzending aan de orde was.

Met die harde kritiek komt VVD-kamerlid Wilders, nu de situatie in Irak uit de hand dreigt te lopen en ook onder Nederlandse soldaten slachtoffers kunnen gaan vallen. ,,De onrust en het geweld komen nu wel erg dichtbij'', zegt Wilders. ,,We moeten tijdig maatregelen nemen.''

Met afgrijzen heeft hij gekeken naar de tv-beelden van de gegijzelde Japanners. Videofragmenten tonen hoe de drie messen en zwaarden tegen de hals gezet krijgen. De ontvoerders eisen de terugtrekking van de Japanse troepen uit Zuid-Irak, vlakbij het gebied waar Nederlandse militairen veiligheid en orde bewaken.

Wilders staat achter de uitzending naar Irak van de 1300 militairen die daar nog tot 30 juni zitten. Maar hij maakt zich wel boos over de luchtige presentatie van de veiligheidssituatie in Irak, toen het kabinet de missie verdedigde. ,,Volgens minister Kamp was het er rustig, de zon scheen en was het er wel wat warm. Elke tegenwerping van mijn kant dat die situatie snel kan veranderen, werd terzijde geschoven. Daar heb je die zeurpiet van een Wilders weer, leken zij te zeggen.''

Wilders heeft de Handelingen erop nageslagen. ,,Drie keer noem ik Al-Sadr als iemand die de boel in Irak kan opstoken'', verwijst hij naar de sjiitische leider die deze week een oproep deed om de VS uit Irak te verdrijven. ,,Die man werd letterlijk afgedaan als een kwajongen. Zijn moskeeën waren leeggelopen en hij was niet in staat een aanhang van enige omvang te krijgen. We weten nu dat het anders zit.''

Volgens de liberaal getuigt de analyse van onder anderen zijn partijgenoot Kamp van weinig professionaliteit. ,,Want het kon er vorig jaar wel rustig zijn, maar dingen kunnen snel veranderen. Je zit er niet op een eiland. Maar ik neem het de regering vooral kwalijk dat zij gevaarlijke elementen als Al-Sadr niet serieus hebben genomen.''

De optimistische analyse had volgens Wilders directe consequenties voor de instructies van de manschappen en het materieel dat zij hebben meekregen. ,,Als het fout gaat, heb je een bepaalde overcapaciteit aan mensen en materieel nodig. Daarmee is nu geen rekening gehouden en dus kan er veel minder makkelijk worden geanticipeerd op ontwikkelingen. Dat neem ik het kabinet kwalijk.''

De Kamer krijgt dinsdag een brief van de regering over de situatie en debatteert er donderdag over. Volgens Wilders moet de brief meer realiteitszin tonen dan vorig jaar. Hij wil weten of alles is gedaan om de Nederlanders veilig hun taak te laten uitvoeren. ,,En als dat niet zo is, moeten we dat alsnog veranderen.''

Ook de oppositiepartijen PvdA, GroenLinks en SP zullen de regering donderdag scherp bevragen. De PvdA stemde in tegenstelling tot GroenLinks en SP vorig jaar wel in met de missie, maar heeft grote twijfels over de voortzetting daarvan na 30 juni, als de eerste termijn erop zit. ,,De kernvraag is nu: wat zijn de risico's'', zegt PvdA-woordvoerder Koenders. ,,Ik ben geen militair deskundige, dus de regering moet me dat haarfijn uitleggen.''