Finland

25 lidstaten zal de Europese Unie tellen na 1 mei. Sommige leden kennen we van nabij, anderen alleen van een afstand. In ieder land werd een schrijver gevraagd een portret te maken van zijn land, in tien vaste punten. Op weg naar de uitbreiding wekelijks in de Verdieping een zelfportret van een EU-staat. Na 1 mei volgen de nieuwe EU-leden.

Tua Forsström, geboren in 1947, groeide op in een Fins-Zweeds gezin, behoort tot de Zweedstalige minderheid in Finland. Vader was deskundige in de bosbouw, moeder lerares. Ze studeerde in Finland en de VS, kreeg in 1972 een academische graad in de literatuurwetenschappen. In hetzelfde jaar debuteerde ze met de bundel: 'Een gedicht over liefde en andere zaken'. Ze wijdt zich nu volledig aan het schrijven, nadat ze eerder had gewerkt als literair criticus en als redacteur bij een uitgeverij. Forsström heeft veel prijzen ontvangen, zoals in 1998 toen ze de literaire prijs van de Noordse Raad ontving voor het beste Scandinavische boek van dat jaar: 'Na een nacht tussen de paarden'.

1 Het schilderij

Rafael Wardi: Portret van Finlands president Tarja Halonen (2002)

De colorist Rafael Wardi (74) schilderde Tarja Halonen's portret op de veranda van het zomerverblijf van de president, Gullranda, aan een koffietafel met twee thermos-flessen: Met een warme koperen gouden glans, de gebruinde president met haar glanzende rode haar. Het schilderij hangt in de presidentiële aula naast portretten van eerdere presidenten. Met een sfeer van alledaagsheid voegt het schilderij van Tarja Halonen een nieuwe dimensie toe aan het presidentiële verblijf.

2 De foto

Stefan Bremer: De Schreeuw, Helsinki bij Nacht,1978

Er is een nachtelijk Helsinki dat maar weinigen van ons kennen. Stefan Bremer is een fotograaf, die de sub-cultuur van binnen uit kent en heeft gefotografeerd. Jonge mensen noemen hem 'een van ons' en dat heeft Stefan Bremer in staat gesteld om bijzondere foto's te maken van afwijzing, provocatie en woede. En van tederheid. Het gebied rond het station is zoals overal, het ongemakkelijke hart van de stad, Helsinki bij nacht.

3 De persoon

M- Hoofdpersoon in Aki Kaurismüki's film: De Man Zonder Verleden. (2002)

De hoofdpersoon in Aki Kaurismüki's film, De Man Zonder Verleden, heet M, Eenvoudigweg De Man, want na een ernstige aanslag weet hij niets meer over zijn identiteit. In werkelijkheid is M een archetype voor de Finse man. Met stoicijns vernuft past hij zich aan de meest hopeloze situaties aan en spreekt geen woord teveel. De film eindigt met zijn liefdesverklaring aan Irma, soldaat van het Leger des Heils. Finser dan dat is niet denkbaar.

4 Het ding

De mobiele telefoon

De telefoon gaat in Finland: Beethoven's vijfde, vogelgekwetter, As Time Goes By en Nokia Tune. Als de telefoon niet gaat, kan je met de knopjes spelen, spelletjes doen en SMS-berichtjes sturen. In Finland hebben zelfs kleine kinderen een mobieltje. We kopen steeds het laatste model. Er moet ergens een afvalberg versnipperde telefoontjes liggen te rusten. Daar is het stil.

5 De tekst

J.L. Runeberg: 'NÃ¥gra ord om nejderna folklynnet och lefnadssüttet i Saarijürvi socken (1832)

'Niets maakt zoveel indruk op de geest als de diepte van de onpeilbare verlaten bossen. Je zwerft er als op de bodem van een oceaan in een aanhoudend monotone stilte. En alles wat je ver boven je hoofd hoort is de wind in de toppen van de torenhoge sparren en dennebomen.'

Als kind kon ik verdwaald raken in die grote bossen van Zuid-Finland. Met angst en gevoelens van diepe bedroefdheid in ons hart zien we de Karelische wouden branden in de film 'De Onbekende Soldaat'. Vanuit de trein tussen Helsinki en St. Petersburg kan je nog steeds grote gebieden met gebroken sparren zien met twijgen die ertussendoor groeien. Het woud is een deel van de Finse ziel, Finland is een en al bos. En er zijn nog steeds mooie oude bossen, waar je kan rondzwerven als 'op de bodem van een oceaan'. En tegenwoordig worden zij niet bedreigd door vuur maar vooral door financiële belangen .

6 De muziek

Kotkan Ruusu (De roos van Kotka). Een tango van Helvi Mükinen en Leo Anttila uit 1948

De Finse tango ontstond in de oorlog en in de na-oorlogse jaren hebben we als nooit tevoren gedanst. De roos van Kotka is een klassieker. Het is avond in de taveerne aan de haven en de roos is een prachtige femme fatale, die langskomende zeelui haar armen aanbiedt voor de nacht. De sterren stralen, het zwarte water klotst tegen de kade. Drink op en vraag me ten dans! 'Niemand kent zijn lot. Mijn lot ben jij vreemdeling, met mij ga jij je ondergang tegemoet!'

7 Het gedicht

Tümü vuodenaika: olen tullut kotiin.

Kaikkialla tutut puut

katsovat ikkunoista minun maisemani:

pohjoinen vihreü syksy

tüynnü usvaa omenia

valkoisia lehmiü

lunta.

Dit jaargetijde; ik ben thuisgekomen.

Overal de bekende bomen

bezien uit de ramen mijn landschap;

de noordelijke groene herfst

vol nevel appels

witte koeien

sneeuw.

Sirkka Turkka (Huone avaruudessa, Kamer in de ruimte, 1973)

(vertaling Adriaan van der Hoeven)

De poëzie van Sirkka Turkka is onmisbaar. Ze zou in iedere taal vertaald moeten worden, dan zouden we allemaal een beetje meer inzicht hebben.

8 Het gerecht

Roggebrood (vergelijkbaar met knückebröd, rond met een gat in het midden)

Als we naar de Canarische eilanden gaan pakken we een tandenborstel, zonnebrandcreme en roggebrood in. Dat geeft veiligheid en het is ook nog eens gezond. Vroeger stond er op het pakje slechts Vasa R°agbröd. Tegenwoordig heet het soms Fitness. Dat slaat nergens op. Maar zonder dit brood kunnen wij niet.

9 De plaats

Het station van Helsinki

Iemand heeft ooit gezegd dat het station van Helsinki lijkt op een groot model radio uit de oorlog. Anderen noemen het het mooiste station ter wereld. Het granieten art-nouveau gebouw is ontworpen door Eliel Saarinen en het telt vier grote beelden met vrome (brave) kapsels en lantarens of lichtbollen in hun handen. Ze lijken het gebouw te bewaken, maar met weinig succes. Reizigers stromen vrijwel dag en nacht door de ingang van het station.

10 De gebeurtenis

Viering van de onafhankelijkheid in het presidentiële paleis op 6 december

Op 6 december viert Finland zijn onafhankelijkheid met een feest in het presidentiële paleis. Het gebeurt allemaal in gala, inclusief onderscheidingen en eretekens. En er is koffie met gebak. Als de militaire kapel begint te spelen lijkt de hele zaal op een danspaleis. Dit is een echt volksfeest waar de laatste generaal met oorlogsdecoraties met zijn ellebogen om ruimte vecht met de meest onopvallende burger. Of liever gezegd: het feest herinnert ons eraan dat geen enkele burger onopvallend is. Finlands onafhankelijkheid wordt gevierd in opgewekte bezinning.