'Elke vakbondsleider is een guerrillero'

Colombia is 's werelds gevaarlijkste land voor vakbonden. In tien jaar tijd zijn 3000 vakbondsmensen vermoord. Gisteren begon in Bogotá een manifestatie om vervolging van de daders af te dwingen.

BOGOTü - ,,Hier ontvang ik juist de documenten rond de moord op een compañera uit Santander'', zegt Ramon Eli Támara. Hij haalt een dik pak papier uit een envelop. Támara is de internationale man van de CUT, met 700000 leden een van de grootste vakcentrales in Colombia. De moord op een collega is bijna routine voor hem. De compañera was slachtoffer nummer 30 dit jaar. ,,De situatie is uitermate slecht. Onze beste mensen zijn vermoord'', zegt Támara. Zelf is hij ook 'militair doelwit' en komt hij al twee jaar de hoofdstad niet meer uit.

In Colombia zijn de afgelopen tien jaar meer dan 3000 vakbondsleden vermoord. Wie een vakbond opricht speelt met zijn leven, wie lid wordt zet zijn baan op het spel. De organisatiegraad van Colombiaanse werknemers is dan ook klein -minder dan 10 procent is lid van een bond.

,,Dat heeft uiteraard grote nadelen voor de onderhandelingen. We vertegenwoordigen een minderheid'', zegt Apecides Alvis, voorzitter van de Arbeidersfederatie CTC. Aan het eigenlijke vakbondswerk komt hij nauwelijks toe. Praten over het recht op organisatie, betere werktijden of hogere lonen lukt pas als je serieus genomen wordt. ,,Er is geen cultuur van respect. Een vakbondsleider is in dit land synoniem voor hulpje van de guerrilla. Als je het niet eens bent met de regering dan ben je een vijand en dus een guerrillero. Daarom hebben ze het op ons gemunt.''

Colombia wordt al veertig jaar geteisterd door geweld van gewapende groepen. Burgers zijn het belangrijkste doelwit. Wie niet voor de ene groep is, wordt beschouwd als lid van de andere. Belangrijkste verantwoordelijken voor de dood van vakbondsmensen zijn de paramilitairen, die alles uitmoorden wat naar links ruikt. Maar ook het leger maakt slachtoffers. In augustus werden in het noordelijke Arauca drie vakbondsleiders gedood die werden verdacht van guerrilla-activiteiten. Volgens de militairen hadden ze zich verzet tegen hun arrestatie. Onderzoek wees uit dat ze in koelen bloede zijn neergeschoten. Eén van de grootste zorgen van de bonden is de straffeloosheid. Het moorden gaat door omdat justitie zijn werk niet doet.

,,De internationale conferentie (die gisteren in Bogota begon, red.) is bedoeld om de regering onder druk te zetten om moordenaars te vervolgen'', zegt Andriëtte Nommensen, die namens de Nederlandse FNV aanwezig is. ,,Daarnaast moet de conferentie leiden tot het instellen van een onderzoekscommissie door de Internationale Arbeidsorganisatie van de VN (ILO).'' Het feit dat het geval in Arauca zo snel is onderzocht, zou onder meer het gevolg zijn van de internationale aandacht. De autoriteiten presenteren het als bewijs dat justitie wél functioneert. De regering wijst er bovendien op dat het aantal vakbondsdoden sinds het aantreden van president Alvaro Uribe drastisch is gedaald.

Alvis van de CTC erkent dat maar ziet geen reden tot feest. ,,Elke kameraad die wordt vermoord en waarvan de dader onbestraft blijft, is er één te veel.''