VOORUITBLIK | Voorzichtig optimisme over hernieuwd vredesproces Noord-Ierland

Vandaag proberen de betrokken partijen in Belfast, Dublin en Londen het weer: het vlottrekken van het vredesproces in Noord-Ierland. Met dat proces is het ernstig mis gegaan na de hoopvolle start in 1998, toen de Britse premier Tony Blair en de Noord-Ierse politici John Hume en David Trimble het Goede Vrijdag-akkoord sloten. Het voornaamste punt van dat akkoord, een eigen regering in Ulster, blijkt tot nu toe niet te verwezenlijken.

Het diepgewortelde wantrouwen tussen de Noord-Ierse partijen onderling en tussen de Noord-Ieren en de Britten, verlamt de Noord-Ierse politiek. De samenwerking ging nooit soepel, maar kwam in 2003 echt tot stilstand toen andere partijen Sinn Féin, de politieke arm van het IRA, ervan beschuldigden hen af te luisteren. Deze week toonde Sinn Féin-leider Gerry Adams op zijn beurt een microfoon en batterijen, die volgens hem door Britse spionnen onder de vloer van het partijbureau zijn geplaatst. Hij zal de spullen vandaag aan de Britse premier laten zien: hoe komen die daar, Tony?

Ander struikelblok is de halsstarrige houding van de radicale dominee Ian Paisley, leider van de DUP, die bij de verkiezingen in het najaar van 2003 de gematigde UUP van David Trimble passeerde. Zolang de Ira de wapens niet neerlegt, waarschuwt de DUP, doen wij helemaal niets -we praten niet met hen, en regeren met de Republikeinen is al helemaal uitgesloten. Het Ira heeft volgens zowel UUP als DUP nog altijd het pistool los in de holster zitten. En Adams op zijn beurt eist garanties dat de protestantse DUP, na betoond goed gedrag van Sinn Féin, wel degelijk bereid is met hem te regeren.

De Britse premier Tony Blair heeft inmiddels laten weten dat er hoe dan ook een oplossing gevonden moet worden voor deze patstelling. Er schijnt al een plan B klaar te liggen, maar wat dat inhoudt heeft nog niemand kunnen achterhalen. Als gebaar van goede wil, meldde de krant The Observer dit weekeinde, wil premier Blair het aantal troepen die nog altijd in Noord-Ierland zijn gelegerd -onder meer een bataljon spionnen- verminderen, ook al komen de partijen niet tot een vergelijk.

Misschien, zeggen optimistisch gestemde commentatoren, gaan de onderhandelingen, in Leeds Castle in het Engelse Kent, toch niet bij voorbaat spaak lopen. Zo heeft Adams kortgeleden in de krant Irish Times iets van begrip geuit over de angst van de DUP voor het IRA.

Een ander sprankje hoop is van een macabere soort: de tanende gezondheid van de onverzoenbare dominee Paisley, die wel kras maar toch al 78 jaar is. Zijn beoogde opvolger, Peter Robinson, wees onlangs de suggestie van Noord-Iers zelfbestuur niet per se van de hand. Zelfs al zou dat met Sinn Fein zijn -mits de wapens worden ingeleverd, zei Robinson.