Hoe weet de provincie dat ik daar reed?

Automobilisten die dezer dagen op een ochtend de A44 naar Den Haag namen, kunnen binnenkort een enquête van de provincie Zuid-Holland verwachten. Die wil weten waarom ze de bus niet nemen. Maar sommigen van de geënquêteerden zullen willen weten hoe de provincie dat weet. Het antwoord: via hun kenteken.

Sinds begin dit jaar kun je gratis met de bus naar Den Haag vanuit Oegstgeest (lijn 88) en Noordwijk (lijn 95). Om de proef zo goed mogelijk te evalueren, wil de provincie ook van de niet-busreizigers weten hoe ze over die gratis bussen denken. Daarom worden op twee ochtenden bij Leiden-Zuid kentekens genoteerd. De Rijksdienst voor het Wegverkeer (RDW) levert er de adressen bij.

Na gebruik ten behoeve van de enquête worden de gegevens meteen weggegooid, belooft de provincie in een persbericht. Daaruit blijkt al dat zoiets op het randje zit van wat burgers misschien nog prettig vinden. Het is voor een goed doel, maar ondertussen zoekt de overheid zomaar uit waar je aan het rijden bent. Mag dat wel? Een woordvoerder van de provincie zou niet weten waarom niet: ,,Ik heb deze week vier brieven gekregen van dealers of ik een nieuwe auto wil kopen, en ze weten precies waar ik in rijd!''

Maar het mag lang niet altijd. Zo wil de gemeente Heerlen de straatprostitutie tegengaan door het uitlokken ervan te beboeten. Oorspronkelijk probeerde de gemeente achter de namen van de klanten te komen via hun kenteken, maar de RDW weigerde medewerking en kreeg tot bij de Raad van State gelijk. De rechter vond dat het doel waarvoor de gemeente de kentekens wilde gebruiken te ver af lag van het doel waarmee de gegevens verzameld zijn, namelijk het in goede banen helpen leiden van het autoverkeer. En er waren ook wel andere mogelijkheden om achter de identiteit van een hoerenloper te komen: aanhouden en om legitimatie vragen. Dat doet Heerlen nu.

Meer succes hadden onlangs de eigenaars van benzinepompen. Die mogen voortaan een deurwaarder vragen om de identiteit te achterhalen van een brandstofdief. Opsporingsambtenaren is de RDW verder altijd terwille.

De autodealers die de Zuid-Hollandse persvoorlichter met aanbiedingen bestookten, zijn een apart geval: die mogen van het kentekenbestand gebruikmaken voor reclamepost, maar autobezitters kunnen dat gebruik laten blokkeren.

En toch blijft het een aanslag op de privacy, zo'n enquête. Er zou toch uit kunnen blijken dat de ondervraagde automobilist heel ergens anders was dan hij/zij thuis had gezegd. Maar daar heeft de RDW iets op gevonden. In de begeleidende brief bij zo'n enquête moet altijd staan dat het kenteken misschien wel fout is genoteerd. De overheid rommelt dus wel in ons privé-leven, maar levert er galant een smoes bij.